• زبان سایت

    us En
  • ×

    مازندران، سرزمینی در بین دو ولایت گرگان و گیلان و در حاشیه دریای کاسپین. این استان در تاریخ که از آن به نامهای طبرستان و رویان هم یاد شده است در شمال ایران قرار دارد و از استان های توریستی کشور به شمار می رود. مازندران نامش را از ترکیب دو کلمه مزن و تر گرفته است. مازندران در لغت به معنی در مازن است؛ بسوی مازن. احمد کسروی تبریزی اینگونه از مازندران یاد می کند : ” طبرستان یا مازندران از نظر تاریخی اهمیت زیادی دارد و به واسطه داشتن کوه های بلند و جنگل های انبوه اش و راه های باریک همواره محل توجه و پناهگاه حاکمان و سر چشمه جریانات و حوادث مهمی بوده است. بخشی از وقایع تاریخ ایران در آنجا روی داده است و به علاوه از زمان استیلای اسکندر یونانی تا عهد صفویه بلکه تا اوایل قاجاریه  تاریخ ایران توجه عمده به این سرزمین داشته است. این منطقه در صدر اسلام، یعنی همان زمانی که سایر بلاد ایران هنوز نیم قرن از هجرت نگذشته بود، بدست فاتحین عرب مفتوح گردید، کمال استقلال را داشت. و مردم بعد از آن تاریخ نیز همواره با فاتحین در زد و خورد بوده اند و مسلمانان تنها در سال یکصد و بیست و اندی مواقعی که عبدالله بن طاهر، مازیار بن قارن را دستگیر کرد و با خود به بغداد برد و در آنجا کشت، موفق شدند تسلط خود را در دشت طبرستان بسط دهند. لیکن این موفقیت و تسلط هم دولت مستعجل بود و دیری نپایید که مردم مازندران را عشق استقلال بر سر زده و در سال ۲۵۰ هجری حسن بن عبد زید علوی معروف به داعی کبیر را که موسس سلسله سادات زیدیه طبرستان است، از وی دعوت نموده و پس از زد و خورد های زیاد نواب خلفا را از مملکت خود بیرون راندند و در همه این احوال کوه ها و بیشه های مازندران در استقلال قبلی خود باقی ماندند”.

     

    ساری

    چشمه باداب سورت: مجموعه زیبا و دیدنی چشمه های آب معدنی باداب سورت یکی از شگف انگیزترین پدیده های طبیعی استان مازندران و ایران میباشد. این اثر طبیعی در سال ۱۳۸۷ بعنوان دومین اثر طبیعی ایران پس از قله دماوند به ثبت ملی رسیده است. چشمه های باداب سورت مشتمل بر دو چشمه با آبهای کاملا متفاوت از لحاظ رنگ، بو و مزه هستند. یکی از این چشمه ها دارای آبی بسیار شور و دارای استخر آب کوچکی است که گفته می وشد برای درد های کمر، پا و رماتیسم مفید است. اما با ورود بی ضابطه گردشگران به این منطقه و استفاده نادرست از این چشمه ها باعث تخریب بخش هایی از آن شده اند. همچنین چشمه دوم که در بالا دست وشمال غربی چشمه قرار دارد، ترش مزه است و دارای آبی به رنگ قرمز و نارنجی میباشد. در اطراف چشمه کمی رسوب آهننشسته است. جریان آب های رسوبیومعدنی این چشمه ها طی سالها در شیب پایین دست کوهستان، چندینطبقه و حوضچه طبیعی زیبا با رنگ های نارنجی، زرد و قرمز در ابعاد و اندازه های مختلف پدید اورده اند.

    دریاچه چورت: این دریاچه که به دریاچه میانشه نیز شهرت دارد، در ۲۵ کیلومتری کیاسر واقع شده است که مابین استان سمنان و شهرستان ساری قرار گرفته. این دریاچه از جمله دریاچه های بکر و زیبای مازندران است که در مسیر رسیدن به چشمه های آب معدنی باداب سورت میباشد.  دریاچه چورت دارای چشم انداز بسیار زیبایی از یک منظره دریاچه و جنگل (جنگلهای میانشه) انبوه را داراست و گردشگران زیادی برای دیدن آن به این منطقه سفر می کنند. دریاچه چورت در سال ۱۳۱۸ خورشیدی بر اثر زلزله و رانش زمین و بسته شدن مسیر چشمه آب ایجاد شده است.

     

    سوادکوه

    پل ورسک (سوادکوه): پل ورسک از بزرگترین پلهای راه آهن سراسری ایران است که در دوره پهلوی اول و بدستور رضا شاه در سال ۱۳۱۵ خورشیدی توسط مهندسین دانمارکی ساخته شده است. این پل در جاده فیروزکوه در ناحیه سوادکوه قرار دارد و نزدیک به ۲۵۰۰ متر از سطح دریا فاصله دارد و مسیر گذر قطار تهران ساری و گرگان است. پل ورسک را میتوان شاهکار معماری سازه ای زمان خود دانست که نقش حیاتی بسیاری در راه های ارتباط ریلی داخلی ایفا می کند که تا به امروز دارای ارزش و اهمیت فراوان است. اهمیت این پل باعث شد تا در سال ۱۳۵۶ خورشیدی در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران به ثبت برسد. پل ورسک در دوران جنگ جهانی دوم به دلیل استفاده متفقین از این پل و پیروزیهای کسب شده برای آنها توسط چرچیل نخست وزیر وقت بریتانیا به پل پیروزی لقب گرفت که در سال ۱۳۲۴ نیز بنابر پیشنهاد وزارت راه، پل ورسک به پل پیروزی تغییر نام داده شد اما تا امروز این پل به نام پل ورسک شهرت دارد و به همین نام معروف شده است.

    غار اسپهبد خورشید: اسپهبد خورشید، بلندترین طاق طبیعی ایران است که در دل کوههای منطقه سوادکوه (خطیرکوه) در مسیر تهران به فیروز کوه قرار دارد. اندازه طاق این غار ۸۰ متر و پهنایی برابر با ۸۰ متر دارد. مورخان و محققان این غار را بعنوان یک اثر طبیعی و تاریخی با نام دژ افسانه ای میشناسند. چرا که این غار تنها یک غار طبیعی نیست، بلکه در دورانهای مختلفی از آن بعنوان دژ و محل جنگ نیز استفاده میشده است. جالب ترین بخش این غار سمت چپ آن است که تقریبا سالم مانده و با دقت می توان به وضعیت معماری این دژ  قدیمی  دست یافت. این غار اولین بار در سال ۱۳۳۵ توسط غارنوردان و کوهنوردان کشف شد. این غار نیز هم اکنون بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این غار بعنوان دژی طبیعی مورد استفاده اسپهبدان طبرستان بوده است.با ورود اسلام و همزمان با شورش مردم طبرستان، این غار مامن ونداد هرمز بود. در اسل ۷۶۱ میلادی، اسپهبد خورشید نوه اسپهبد فرخان بزرگ از خاندان گاوبارگان، بر منطقه مازندران حکومت می کرد. همزمان مهدی پسر منصور عباسی حاکم ری می شود و تصمیم میگیرد مازندران را نیز به تسخیر اعراب دربیاورد که سالها در آرزویش بود. مهدی با نیرنگ از در دوستی با اسپهبد خورشید در آمد و ضمن ارسال هدایایی، از وی می خواهد تا اجازه دهد بخشی از لشکریانش از تنگه رود طالار بگذرند و از راه دریا به خراسان برسند. اسپهبد خورشید فریب این نیرنگ را می خورد و اجازه عبور لشکر مهدی را می دهد. مهدی با دو سپاه از گرگان و شاه کوه روانه می شود و آمل را تصرف می کند. اسپهبد که غافلگیر شده بود همسر، فرزندان و ثروتش را در این غار می گذارد و برای تشکیل سپاه به دیلمستان می رود. سپاه اعراب به مدت سه ماه در پایین این غار میمانند و به فکر چاره برای نفوذ به داخل غار بودند. سرانجام با مسموم کردن سرچشمه های آب غار موفق می شوند “بانو نی کلا” همسر اسپهبد را به همراه دخترانش به قتل برسانند. اسپهبد خورشید در بازگشت با پنجاه هزار سپاهی هنگامی که شایعه اسارت همسرش را شنید، دست به خودکشی می زند.

    دریاچه شورمست: دریاچه شورمست در شش کیلومتری پل سفید قرار گرفته است. این دریاچه تنها دریاچه طبیعی شهرستان سوادکوه با وسعتی برابر با ۱۵ هزار هکتار و دارای عمق پنج متر است. این دریاچه زیبا و شگفت انگیز در ارتفاعات مشرف به این شهر واقع شده که در مجاورت روستای سوادکوه میباشد. چشم انداز این دریاچه همراه با جنگلهای اطراف آن که از درختانهیرکانیو قدیمی منطقه هستند که عموما از درخت توسکا پوشیده شده آن را به یکی از زیباترین جاذبه های طبیعی استان تبدیل نموده است. در اطراف این دریاچه که از طریق جاده آسفالته می توان به آن دسترسی داشت امکاناتی از قبیل پارکینگ، رستوران، کافه، سرویش بهداشتی و قایق سواری وجود دارد.

     

    چالوس

    کلاردشت: منطقه توریستی و سرسبز کلاردشت در استان مازندران از جاذبه های طبیعی و گردشگری زیادی برخوردار است.کلاردشت دشتی بر فراز کوه ها، منطقه ای کوهستانی است در غرب مازندران در جاده چالوس در کنار روستای مرزن آبادکه امروزه از ییلاقات مهم این استان به شمار می رود و گردشگران زیادی را در طول سال بخصوص در بهارو تابستان به خود میبیند. یکی از این مناطق دریاچه ولشت است که در دره ای عمیق قرار گرفته است. وسعت این دریاچه برابر با ۱۵ هکتار و عمقی برابر با سی متر دارد و آبی شیرین دارد. آب این دریاچه از طریق باران و چشمه های زیرزمینی که از وسط دریاچه می جوشند تامین می شود. راه دسترسی به این دریاچه از طریق مرزن آباد است و هوایی مرطوب و خنک دارد.

    نمک آبرود: شهرک توریستی نمک آبرود در ۱۲ کیلومتری غرب چالوس قرار دارد و با وسعتی حدود ۶۵۰ هکتار با داشتن چشم اندازی زیبا از جنگل های هیرکانی در مازندران دارای امکانات توریستی فراوانی برای گردشگران است. از جمله آنها می توان به تله کابین، اقامتگاه، رستوران، زمین بازی، کارتینگ، دریاچه، اسکیت و پیست دوچرخه سواری اشاره کرد. تله کابین این مجموعه که تا بالاترین نقطه کوه و جنگل بالا میرود، منظره بسیار زیبا و چشم نوازی را پیش روی گردشگران میگذارد و از بالاترین نقطه آن به دریای خزر نیز دید دارد.

     

    دماوند

    چشمه آبگرم لاریجان: چشمه های آب گرم لاریجان در ناحیه شهرستان دماوند قرار دارند. لاریجان روستایی است خوش آب و هوا و ییلاقی در دامنه های قله دماوند. آبهای گرم و معدنی این روستا با حرارتی در حدود ۶۲ درجه سانتیگراد سرشار از مواد گوگردی بوده و به همین دلیل برای درمان بسیاری از بیماریهای پوستی، دردهای استخوانی، مفاصل و روماتیسم مفید میباشد و بسیاری از گردشگران برای آرامش روح و روان از آن استفاده می کنند.

    قله دماوند: بدون شک اولین نماد طبیعی ایران قله دماوند است که در رشته کوه های البرز قرار گرفته است. دماوند با ارتفاع حدود۵۶۱۰ متر بلندترین قله ایران و بلندترین آتشفشان خاموش در آسیا است. این کوه در شهرستان دماوند واقع شده است و بعنوان اولین اثر طبیعی ملی در سال ۱۳۸۷ به ثبت رسیده است. از دماوند در اساطیر نیز یاد شده است و شهرت آن بیش از هر چیز در به بند کشاندن ضحاک است. هر ساله کوهنوردان زیادی از ایران و جهان برای صعود به این منطقه سفر می کنند. دامنه این کوه به پارک ملی لار منتهی می شود که زیستگاه حیات وحش و رویشگاه با ارزشی به شمار می رود.

     

    رامسر

    قلعه مارکوهقلعه مارکوه یکی از کوه های رامسر است که از دوره های خیلی گذشته شاهد حوادث و رویدادهای مهمی بوده است و با ارتفاعی کم در جنوب شرقی رامسر ومشرف به دریای کاسپین واقع شده است. ابعاد این قلعه قدیمی و زیبا ۱۴۰ متر در طول وعرض آن ۹۰ متر است که در داخل باف های مرکبات قرار دارد. دور تا دور این قلعه خندقی حفر شده است که داری عمقی برابر با پنج متر است.

    تله کابین رامسر: تله کابین رامسر دارای محیطی توریستی و چشم انداز زیبایی به دریا و جنگل وکوه است که در شهر رامسر واقع شده است. از جاذبه های توریستی این مجموعه میتوان به رستوران، کافه شاپ، پارکینگ، تله کابین، پیست کارتینگ، مراکز خرید را نام برد. تله کابین رامسر بعنوان یکی از بزرگ تله کابین های ایران از کنار ساحل خزر تا ارتفاعات جنگلی به طول دو کیلومتر امتداد دارد و دریا را به جنگل متصل میکند و بسیار زیبا است.

     

    سایر

    روستای کندلوس (کجور): در دره های البرز مرکزی روستای زیبایی قرار دارد که برای رسیدن به آن باید از میان کوه های مرتفع گذر کرد. روستای تاریخی و توریستی کندلوس بعنوان یک جاذبه گردشگری روستایی بسیار جذاب برای گردشگران مبدل گشته است. مزارع گیاهان دارویی، موزه مردم شناسی، فروشگاه های صنایع دستی، بافت بومی و بازسازی شده روستا، خانه خای روستایی، پیاده راه های سنگفرش شده از جمله جاذبه های گردشگری این روستا هستند. موزه مردم شناسی این روستا که به موزه جهانگیر خان نیز شهرت دارد، در دهه ۶۰ ساخته شده است، اسناد تاریخی مربوط به کندلوس و مازندران، آثار و اشیای قدیمی در این روستا، نقاشیهای قدیمی و ابزار زیستی مردم روستا در آن به نمایش گذاشته شده است. این روستا به یکی از مراسم قدیمی ایران نیز معروف است؛ جشن “فردینماشو”. فردینماشو یا شب فروردین ماه جشنی است سنتی  که قرن ها در مازندران برگزار می شده است و امروزه تنها کندلوسی ها آن را برای حفظ سنت های گذشته شان زنده نگه داشته اند و رنگ و لعابی به آن داده اند. فردینماشو به گویش مازندرانی ها یعنی فروردین ماه شد. این جشن در حدود سه هزار سال پیش در این منطقه برگزار می شده ولی نه در تابستان و مرداد ماه، فردینماه یعنی همان فروردین ماه و فردینماشو یعنی فروردین ماه شد. به گفته محققان فردینماشو مانند جشن های تیرگان، نوروز و یلداشو سر جای خود یعنی اول فروردین ماه برگزار می شده است. همان زمان هایی که تقویم طبری مبداء گاهشماری برای مردم طبرستان بوده است، همان مردمی که در شمال کوه های البرز تا دریای مازندران ساکن بوده اند. تقویم طبری کاملا شبیه تقویم خورشیدی است غیر از آن که سال کبیسه ندارد، برای همین این تقویم هر چهار سال، یک روز از تقویم خورشیدی جلو افتاد. طی سالها این فاصله بیشتر شد تا اینکه این فاصله به ۱۳۵ روز می رسد. یعنی سالی که فردینما به نیمه مرداد می افتد و همچنان مردم جشن را به افتخار آغاز بهار میگیرند. کاروان های شادی، پخت غذا های محلی، رقص و آواز محلی از بارزترین فعالیت اهالی روستا در این روز است.

    خانه نیما یوشیج (نور): زادگاه نیما یوشیج شاعر معروف و نامدار ایرانی در شهرستان نور، در منطقه یوش قرار دارد. خانه نیما که آرامگاه وی نیز در همین خانه قرار دارد از بناهای متعلق به دوره صفویه است که با ویژگی های سنتی و بومی منطقه نور بنا شده است. این بنا پلانی مربع شکل دارد و دارای یک حیاط مرکزی است که آرامگاه نیما در وسط آن قرار دارد. اتاق های متعددی در اطراف ساختمان به چشم می خورند و عناصر تزئینی اتاقها شامل آجرکاری، گچ بری، رنگ کاری، خراطی، ارسی های زیبا و آینه کاری هستند که از آثار با ارزش این خانه بشمار می روند. پنجره ها و درب های اتاقها بلند و دارای شیشه کاری رنگی هستند.

    کاخ سلطنتی بابل: ساختمان این کاخ که به دوره پهلوی باز می گردد در باغ با صفایی در جنوب شهرستان بابل قرار دارد. این بنا امروزه ساختمان دانشکده پزشکی مازندران است. بنای این کاخ در دوطبقه ساخته شده است وسالنهای متعدد و مزین به گچبری های بسیار زیبا که عمده مصالح بکار رفته در این ساختمان سنگ است تشکیل شد هاست و نمای خارجی ان دارای ویژگی های خاص و زیبایی است که در کاخ های هم دوره خود کمتر میتوان آنها را مشاهده کرد. برجاین کاخ که محل دیده بانی آن بوده است هم زمان با کاخ سلطنتی در ضلع غربی کاخ ساخته شده است و بنایی است هشت ضلعی در دوطبقه که طبقه دوم ان کوچکتر از اول است. این کاخ در سال ۱۳۵۲ خورشیدی بعنوان یکی از آثار ملی ایران در استان مازندران یه ثبت رسیده است.

    باغ شاه (پارک ملت) بهشهر : باغی با صفا و زیبایی که امروزه محل شهرداری بهشهر است، همان باغ شاه معروف به اشرف البلاد دوره صفویه است که به گفته سیاحان و جهانگردانی که به این منطقه سفر کرده بودند دارای درختان سرو صد ساله و گل و گیاهان متنوع و زیبایی بوده است. عمارت این باغ در اثر بی توجهی از بین رفته است و عمارتی دیگر روی خرابه های آن بنا شد و به دیوانخانه شهرت یافت. این عمارت درست در مرکز باغ قرار گرفته است و به شکل مستطیل میباشد.

    پل شاپور (قائمشهر): پل سنگی و تاریخی شاپور بر روی رودخانه اوتجون در اراضی چای باغ واقع شده است و بنا به روایات بجای مانده از دوره قاجاریه است. این پل دارای یک دهانه بزرگ در وسط و یک دهانه کوچکتر فرعی است. در بالای این پل نیز دهانه های کوچکتری وجود دارد. پایه های این پل در جهت مخالف جریان آب بصورت مثلثی شکل ساخته شده اند. محل عبور از پل شاپور از محل طاق بزرگ به طرفیندارای شیب ملایمی است. مصالح استفاده شده برای ساخت این پل سنگ و ملات ساروج است.

    غار دانیال (سلمانشهر) :  غار دانیال در کوه دانیال و در روستایی به همین نام واقع شده است. مسیر منتهی به غار بصورت پاکوب استوبا طیکردنحدود پانزده دقیقه می توان به دهانه غار رسید. این غار در حدود یکصد متر بالا تر از سطح دریا قرار دارد و در زیر دیواره سفید کوه واقع شده است. از دهانه غار دانیال  تا عمق ۸۰۰ متری میتوان شاهد چندین حوضچه، تالار های کوچک و بزرگ و گذرگاه های کم ارتفاع بود. غار دانیال جزو دسته غارهای رودخانه ای ایران قرار دارد و فقط دارای یک شعبه یا دالان اصلی به طول تقریبی ۱۵۰۰ متر و عرض تقریبی یک‌ و ‌نیم متر است که با پیچ و خم های فراوان و گذر دالان های تنگ و باریک پر از آب و حوضچه‌ ها و آبشارهای کوچک ادامه می‌یابد و در انتها به چند شعبه کوچکتر تقسیم می‌شود. غار دانیال دومین غار بزرگ رودخانه ای ایران بعد از غار قوری قلعه در پاوه کرمانشاه میباشد. دمای داخلی این غار در طول سال تقریبا یکسان است. غار دانیال استلاگمیت‌ و استلاکتیت‌های چند میلیون ‌ساله دارد که ساخت هر سانتی ‌متر از آنها حدود یکصد  سال  طول می‌کشد. راهروی آبی که طی میلیون ‌ها سال با حرکت آب‌ های زیرزمینی در سنگ های‌ آهک انحلال ‌پذیرش شکل گرفته و به این سنگ ‌ها اشکال عجیب و غریبی داده است.

     

    خوراکی

    استان مازندران به دلیل داشتن شرایط اقلیمی مناسب دارای تنوع غذاها و خوراکی های طبیعی است. از جمله آنها می توان به انواع ماهی تازه بخصوص ماهی سفید، نازخاتون، باقلا وابیج، خورشت آلو، اکبر جوجه، بیج بیج، رب انار مرغوب بخصوص در بخش بهشهر و میانکاله، مرغ شکم پر، شیرینی رشته به رشته، خورشت سیر انار، پلو مرغ بهشهری، انواع مربا، آش کدو و برنج ایرانی مرغوب اشاره نمود.

     

    صنایع دستی

    از صنایع دستی و تولیدات بومی این استان سرسبز و زیبا می توان به موارد زیر اشاره نمود. قالی بافی، گلیم بافی، بافت گلیچه، شمد، سوزن دوزی، چاپ های سنتی روی پارچه، سرامیک سازی، فراورده های پوستی و چرمی، هنرهای با چوب، حصیر بافی. حصیر بافی در این استان به وسلیه حصیری بنام کوب بافته می شود که از مهمترین بافته های حصیری می توان به زیلو و انواع ساک دستی و کلاه را نام برد.

    رشت

    آرامگاه میرزا کوچک خان جنگلی: آرامگاه میرزا کوچک خان جنگلی معروف به سردار جنگل در جنوب رشت در محله سلیمان داراب در گورستان سلیمان داراب واقع شده استو از جمله مکان های دیدنی این شهر است. میرزا کوچک خان جنگلی متولد ۱۲۵۷ هجری قمری در رشت، یکی از شخصیت های بزرگ تاریخ و مبارزات انقلاب مشروطه و رهبر جنبش جنگل است که با مبارزات آزادیخواهانه و جنبش ضد استعماری اش که جانش را نیز در این راه از دست داد (۱۳۰۰ ه.ق) موجب گردید تا او بعنوان نماد گیلان برای ایرانیان مبدل شود. این آرامگاه مربوط به دوره پهلوی است و پس از انقلاب سال ۵۷ بخش هایی به آن اضافه شده است. این اثر در سال ۱۳۸۲ بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

    میدان شهرداری: میدان شهرداری رشت مربوط به دوره پهلوی است که در شهر رشت، میدان شهدا واقع شده است. این اثر در سال ۱۳۵۶ بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختمان اصلی که در اینمیدان قرار دارد اکنون ساختمان شهرداری رشت است. این میدان و ساختمان با الهام از معماری نئوکلاسیک اروپا به ویژه معماری سنت پترزبورگ روسیه بنا شده است. این بنا و ساعت مشهور آن به عنموان نماد شهر رشت شناخته می شود و از جاذبه های پر طرفدار گردشگری این شهر است. همچنین موزه پست نیز در این منطقه واقع شده است و می توان از ان بازدید کرد.

    بازار رشت : بازار سنتی رشت بازاری است قدیمیواقع در مرکز شهر. گردشگران وقتی به بازار رشت وارد می شوند به دنبال خرید سوغات و محصولات بومی این ناحیه سرسبز از ایران هستند. محصولات کشاورزی، مرغ و ماهی، تخم مرغ محلی، دست بافته های خصیر و . . . را میتوان در این بازار پیدا کرد. بازار شهر رشت برخلاف دیگر بازارهای شهرهای کشور، سرپو شیده نیست. و مانند دیگر بازار های ایران سقف‌ های گنبدی و نورگیر های بلند بر قوس مرکزی گنبد ندارد. بازار سنتی رشت شامل میدان بزرگ، میدان کوچک، چهارسوق‌ها و کاروانسراها است. معماری کاروانسراها و طاقی ‌های موجود در بازار رشت یکی از جاذبه ‌های توریستی این بازار است.

    پارک جنگلی سراوان :  پارک جنگی سراوان با وسعتی برابر با ۱۴۸۸ هکتار در قسمت غربی جاده رشت به تهران قرار گرفته است. این پارک از قدیمی ترینعرصه های جنگلی گیلان است که به لحاظ دارا بودن گونه های متنوع گیاهی در سطح کشور وحتی جهان بی نظیر است. این پارک جنگلی به علت وجود گونه های گیاهی نادر جزو ذخایر ژنتیکی کشوربه شمار می رود و ارای چشم انداز های طبیعی و بکر بسیار زیبایی است. همچنین به دلیل نزدیکی به جاده اصلی و مسیرهای تردد مسافرین، بیش از هر منطقه طبیعی دیگری در این محدوده برای گردشگران جذاب بوده و مورد استفاده قرار میگیرد. پوشش درختی پارک جنگلی سراوارن به دو بخش جنگل طبیعی وجنگل دست کاشت تقسیم میشود که بخش طبیعی آن پایه های شاخه دار و دانه زاد بلوط و انجیلی به همراه گونه هایی از توسکا را شامل می شوند ودر بخش جنگل کاری شده بیشتر گونه هایی از کاج و سرو نقره ای به چشممی خورد.

    عمارت کلاه فرنگی : ین عمارت در میان باغ محتشم جای گرفته استواز بناهای زیبای شهر رشت به شمار می آید. رودخانه گوهر رود با انحنای خاصی از جنوب ساختمان در باغ عبور می کند و زیبایی محیط اطراف بنا را دو چندان کرده است. باغ محتشم و عمارت کلاه فرنگی در زمان محمد صادق خان اکبر سردار محتشم، ملقب به سردار معتمد ساخته شده است. این بنا از بیرون سه طبقه به نظر می آید، در حالی که از داخل دارای چهار طبقه است. بلندترین اتاق این عمارت هشت گوش و از هر سو دارای پنجره هایی است که رو به باغ باز می شود. مصالح به کار رفته در این بنا آجر، چوب و گچ است. از سفال های خمره ای قرمز رنگ نیز برای پوشش بام عمارت استفاده شده است. عمارت کلاه فرنگی مدتها محل سکونت حاکمان و فرمانداران شهر بوده است و بارها مرمت شده است. این عمارت امروزه با مدیریت سازمان میراث گیلان بعنوانمرکز آموزش هنرهای سنتی مورد استفاده قرار میگیرد.

    موزه خانه های گیلانی : موزه میراث روستایی گیلان موزه ای در پارک جنگلی سروان رشت در استان گیلان است. بخش معماری این موزه، مجموعه ای است که قدمت بناهای آن بطور متوسط به ۱۵۰ سال می رسد. هدف موزه میراث خانه های روستایی گیلان تنها انتقال بناهای اطلاعات روستایی نیست، بلکه حفظ فرهنگ بومی، فن ساخت و دانش نانوشته ای است که در روستاهای گیلان وجود داشته است. در این مجموعه علاوه بر معماری سنتی و روستایی مناطق مختلف استان، سایر عناصر فرهنگی، ابزارهای زندگی و کار، پوشاک و خوراک نیز به نمایش گذاشته شده است. به غیر از اینها بناهایی مانند مسجد، ساختمان ورودی، خانه پژوهشگران، بازارچه، قهوه خانه سنتی، کارگاه آهنگری و مدرسه نیز بصورت موزه احداث شده اند. این موزه با تمامی بناهای موحود در ان به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.

    موزه رشت : موزه شهر رشت، سابقا ساختمان مسکونی میرزا حسن خان کسمائی ، آزادیخواه و شاعر و نویسنده وروزنامه نگار و نیز از رجال دوره مشروطیت و از افراد نهضت جنگل بوده است. ساختمان موزه رشت دارای قدمتی در حدود هفتاد سال دارد و زیر بنای آن ۵۶۰ متر مربع است و از جمله جاذبه های مهم شهر رشت به شمار می اید. این موزه در سال ۱۳۶۷ افتتاح شد و دارای دو بخش مردم شناسی و فرهنگ شناسی است.

     

    انزلی

    بندر انزلی : بندر انزلی یکی از مهمترین شهرهای گردشگری استان گیلان است و از مراکز مهم اقتصادی این استان به شمار می رود. دریای کاسپین (خزر)، سواحل ماسه ای، تالاب انزلی، اسکله ، پارک ساحلی بلوار، کاخ موزه نیروی دریایی، موج شکن، مناره یا برج ساعت، عمارت قدیمی دادگستری از دیدنی های این شهر ساحلی هستند. منطقه آزاد تجاری و اقتصادی انزلی و موقعیت استراتژیک شهر انزلی موجب جذب تعداد زیادی توریست و فعال اقتصادی در طول سال شده است.

    تالاب انزلی : تالاب بین المللی انزلی با مساحتی بالغ بر بیست هزار هکتار در استان گیلان و در شهری به همین نام قرار دارد. تالاب انزلی هر ساله پذیرای شمار زیادی از پرندگان مهاجری است که از کشورهای همسایه شمالی به ایران مهاجرت می کنند. تالاب انزلی در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالابهای بین المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید و همچنین سازمان بین المللی حیات پرندگان این تالاب را بعنوان زیستگاه با اهمیت برای پرندگان تشخیص داده است. این تالاب، به واسطه داشتن گیاهان، جانوران و شکل ارتباطش با دریا دارای جاذبه گردشگری ویژه ای است. معروفترین گیاه این تالاب که شهرت جهانی دارد لاله تالابی است که بر روی بستر آب رشد می کند و گل های بسیار زیبایی دارد. در برخی فصول سال امکان گردش در این تالاب با قایق های مخصوص امکانپذیر است.

    کاخ میان پشته : بنایی است از دوره قاجار که در سال ۱۳۰۳ در زمان رضاشاه بازسازی گرید. تا قبل از انقلاب سال ۱۳۵۷ بعنوان ساختمان های اداری دولتی مورد استفاده قرار می گرفته است و بعد از انقلاب به موزه نیروی دریایی تبدیل شد و انواع سلاح های گرم و سرد، از زمان صفویه تا کنون در آن به نمایش گذاشته شده است.

    لاهیجان

    لاهیجان از قدیمیترین شهرهای استان گیلان است. بطوری که در زمان اشکانیان دژی در شش کیلومتری شهر بنام کهن دژ وجود داشته است. این دژ تا زمان حمله مغولان در قرن هفتم پابرجا بوده استو پس از آن تخریب می شود.

    بقعه شیخ زاهد گیلانی : بقعه شیخ زاهد گیلانی (تاج الدین ابراهیم کردی سنجانی) از عرفا و صوفیان مربوط به سده هشتم هجری در شهرستان لاهیجان واقع شده است.تبار وی به شهر سنجان در خراسان می رسد و وی از مریدان شیخ صفی الدین اردبیلی بوده است.  این اثر در تاریخ ۱۳۴۷ بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا دارای یک گنبد هشت ترک فیروزه ای بوده و در میان مزارع برنج و چای و جنگل احاطه شده است و از مقاصد گردشگری استان گیلان به شمار میرود. وفات وی به سال ۷۰۰ قمری میباشد.

    موزه چای و مزارع چای : بیشترین تمرکز تولید چای در ایران در ناحیه بین لاهیجان و لنگرود است. این گیاه برای اولین بار در سال ۱۹۰۲ میلادی توسط کاشف السلطنه به طور آزمایشی در لاهیجان کاشته شد و او موفق شد  یک کیلو چای برای مظفرالدین شاه بفرستد. کاشف السلطنه و مشهور به چایکار متولد ۱۲۴۴ فردی بود دیپلمات، نویسنده و مشروطه خواه.وی اولین کسی بود که کشت چای را در ایران رواج داد و به همین دلیل پدر چای ایران لقب گرفته است. پس از آن دولت رضا شاه در تلاش برای کاستن از اتکا به چای وارداتی که در ان زمان ۵۰ درصد واردات ایران را تشکیل می داد در سال ۱۳۱۱ شمسی اولین کارخانه و در ۱۳۱۳ اولین مرکز تحقیقاتی چای را در لاهیجان تاسیس نمود. موزه چای در کنار آرامگاه کاشف السلطنه بعنوان یکی از اثار ملی ایرانبه ثبت رسیده است. این موزه از یک سالن اصلی دو طبقه، یک برج و دو فضای اداری شمالی و جنوبی تشکیل شده است. طبقه همکف آن از سالن اصلی ساختمان به اسناد و مدارک مرحوم کاشف السلطنه و وسایل مربوط به چای و چای نوشی اختصاص داده شده است و طبقه دوم بنا را ویترینهای و اقلام مردم شناسی تشکیل می ‌دهند.

    حمام گلشن : حمام گلشن بنایی است متعلق به دوره قاجاریه. این حمام که در زمان فتحعلیشاه قاجار احداث شده است، در گذشته دارای خزینه ها و حوضچه های متعددی بوده ولی به دلیل امتداد خیابان، امروزه تنها نیمی از آنها پابرجاست. حمام گلشن در سال ۱۳۳۴ خورشیدی به ثبت فهرست آثار ملی رسیده است.

    شیطان کوه : شیطان کوه نام کوهی است در شهر لاهیجان که تبدیل به یکی از مراکز توریستی و خوش گذرانی اهالی گیلان بخصوص شهرهای نزدیکش شده است. دریاچه مصنوعی، آبشار، تله کابین،بام سبز، پارک، شهر بازی و رستوران از جمله جاذبه های توریستی این منطقه می باشند. دریاچه مصنوعی احداث شده در این منطقه به استخر لاهیجان شهرت دارد و فضای بسیار مناسبی برای پیاده روی دارد. در وسط این استخر جزیره ای دیده می شود که در قدیم به آن میان پشته می گفته اند و پل سیمانی طویل و کم عرضی از وسط قسمت جنوبی استخر، تفرجگاه حاشیه استخر را به داخل آن ارتباط می داده است. معروف است که این استخر زیبا در سال ۱۰۰۰ هجری قمری بدستور شاه عباس کبیر یعنی در حدود ۴۲۵ سال پیش احداث شده است.

    فومن

    قلعه رودخان : قلعه ای است هزار پله و عظیم و شگفت انگیز و متعلق به دوره سلجوقیان که بر فراز ارتفاعات جنگلی شهرستان فومن واقع شده است. برخی از کارشناسان، ساخت قلعه را در دوره ساسانیان و مقارن با حمله اعراب به ایران دانسته اند و در دوره سلجوقیان این قلعه تجدید بنا شده است. دیوار قلعه ۱۵۰۰ متر طول دارد و در آن ۶۵ برج و بارو قرار گرفته است که در ارتفاعی بین ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر از سطح دریا قرار دارد. در کنار این قلعه رودی با همین نام جاری است. بر روی کتیبه سردر ورودی قلعه که اکنون در موزه گنجسنه رشت از آن نگهداری می شود، درج شد هاست که این قلعه بزرگ در سال ۹۱۸ تا ۹۲۱ هجری قمری تجدید بنا شده است. قلعه رودخان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

    روستای ماسوله : شهر تاریخی وتوریستی ماسوله یکی از نقاط دیدنی، سرسبز و خوش آب و هوای استان گیلان است با هوایی مه آلود، تابستانهای خنک و زمستانهای بسیار سرد وبرف خیز. این شهر در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ماسوله دارای معماری منحصر به فردی است. محوطه جلوی خانه ها و پشت بامها هر دو به عنوان پیاده رو مورد استفاده قرار میگیرند. بافت معماری ماسوله در دوران زندیه شکل گرفته است و حیاط ساختمان بالایی پشت بام ساختمان پایینی میباشد.

     

    سایر

    پل خشتی (لنگرود) : از پل خشتی لنگرود که از آجر و ساروج ساخته شده است، بعنوان معروف ترین بنای تاریخی و نماد شهر لنگرود یاد میشود. این پل تاریخی بر روی رودخانه لنگرود ساخته شده است. پاره ای از بومیان این منطقه ساخت این پل را به دوره ایلخانان نسبت داده اند ولی برخی از کارشناسان آن را مربوط به عهد صفویه میدانند. بر اساس اطلاعات کتاب تاریخ خانی تا سال ۹۱۲ هجری قمری تنها یک پل چوبی در شهر لنگرود وجود داشته است.  این پل از یک سطح میانی و دو بخش جانبی شیب دار تشکیل شده است و طول قسمت اول آن ۱۵/۱۰ متر و دو  قسمت جانبی ۱۰ الی ۱۱ متر هستند.

    پل خشتی تجن گوکه (آستان اشرفیه) : این پل در دهکده تجن گوکه از توابع لاهیجان قرار دارد و دارای دو چشمه با طاق جناقی است. در پایه های میانی و جانبی پل اتاقک های کوچکی برای بیتوته کاروانیان احداث شده بود. طول این پل ۶۰ کتر و عرض آن ۲۵/۴ متر و ارتفاع کلی آن بیش از پنج متر است. مصالح بکار رفته در ساخت این پل زیبا آجر، سنگ و ملات ساروج است. گفته می شود این پل از زمان قاجاریه به جای مانده است.

    آبشار ویسادار (رضوانشهر) : آبشار بسیار زیبایی در دل کوه و صخره های سر سبز و جنگل انبوه هیرکانی وجود دارد که نام آن آبشار ویسادار است و در رضوانشهر واقع شده است. این آبشار به معنی سایه درخت بید است و همچون نگینی در دل جنگل میدرخشد. ابهت این پدید طبیعی برای هر گردشگری دیدنی و جذاب است و صدای ریزش آب از ارتفاعی در حدود بیست متر که از صخره ای نیم دایره مانند به پایین میریزد گوش نواز و لذت بخش است. این آبشار جزومعدود آبشارهایی است که آنرا می توان از روی پل فلزی بالای آن به تماشایش نشست.

    گردنه حیران (آستارا) : حیران نام روستایی است در استان گیلان. این روستا به دلیل زیبایی طبیعی آن، بعنوان یکی از منطقه های نمونه گردشگری ایران محسوب می شود و با توجه به شرایط آب و هوایی خوب آن در سال، بسیار انتخاب خوبی برای گردشگری می باشد. از مهمترین جاذبه های گردشگری این روستا گردنه حیران است که در مسیر راه ارتباطی آستارا به اردبیل قرار گرفته است. این گردنه از یک طرف مشرف به جنگل های انبوه است و از سوی دیگر مشرف به دره ای نه چندان عمیق که از میان آن رود آستارا می گذرد که این روز مرز بین ایران و آذربایجان است. این گردنه در بیشتر فصول از سال پوشیده از مه است که به زیبایی آن می افزاید.

     

    خوراکی ها

    غذاهای محلی گیلان را خیلی از ایرانی ها بخوبی می شناسند. از انواع کباب ها و خورشت ها گرفته تا ماهی های معروف این منطقه. گیلان به دلیل داشتن شرایط اقلیمی و آب و هوای مناسب و با توجه به بهره مندی از طبیعت آن مانند جنگل و دریا، از مواد غذایی تازه و متنوعی برای پخت غذا و خوراکی نصیب برده اند. از جمله غذاها و خوراکی های این استان می توان به باقلا قاتوق، انواع ماهی، کلوچه گردویی، کوکی، کلوچه فومنی، کباب ترش، میرزاقاسمی، ترشه تره، انواع ترشی ها و زیتون، آلو مسمای گیلانی، انار بیج، بهترین چای ایران، رشته خوشکار، برنج مرغوب، کوکو مرغ و واویشکا اشاره کرد.

    کلوچه فومنی : از جمله کلوچه های استان گیلان است که از گذشته های دور در این استان بخصوص شهر فومن تولید می شده است. این کلوچه مغز دار است و از دو لایه تشکیل شده است. لایه داخل آن با مغز گردو، هل، دارچین، شکر و جوز هندی طعم دار شده استو لایه بیرونی نوعی خمیر تولید کلوچه است. این کلوچه در کوره پخته می شود و بسیار لذیذ و خوش مزه است.

    میرزا قاسمی : از جمله غذاهای محبوبو خوش مزه گیلان میرزا قاسمی است. در تهییه این غذا از موادی همچون بادمجان کبابی (یا تنورری شده)، فلفل، گوجه، سیر فراوان و تخم مرغ استفاده می شود. این غذا امروزه در بسیری از رستوران های استانهای شمال و حتی تهران جزو سفارشات اول مشتریان می باشد. میرزا قاسمی بر اساس آنچه از روایات بیان شده، توسط فردی بنام محمد قاسم خان والی حاکم رشت در زمان ناصرالدین شاه ابداع شده است و توسط وی گسترش داده شده و از این رو به میرزا قاسمی شهرت پیدا کرده است. این غذا همراه با برنج یا نام سنتی خورده می شود.

     

    صنایع دستی

    زنان و مردان گیلانی بنا به سنت و موقعیت جغرافیایی خود به تولید صنایع دستی خاص آن منطقه می پردازند که می توان بافت انواع حصیر، بامبو بافی، جارو دستی، شال دوزی، نمد بافی، سفال گری، چموش دوزی، ساخت ظروف چوبی، گلیم و قالی را نام برد.

    حصیر بافی : یکی از صنایع دستی زیبا و مهم استان گیلان حصیر بافی آن است که در گذشته که وارادات محصولات چینی را در بازار کمتر میتوان دید رونق بسیاری داشت. حصیر بافی در گیلان بیشتر توسط زنان این استان بافته می شوند که انواع سبد، زیر انداز، آبکش، زیرداغی و انواع ظرفها از جمله آنها هستند. زیراندازهای زیبا و رنگی حصیری گیلانی در کف خانه ها و دیوارهای خانه های سنتی و بومی آنها بخوبی دیده می شوند و کاربرد های زیادی دارند. از این رو بهتر است گردشگرانی که به این منطقه سفر میکنند با خرید حصیرهای دست ساز مردم گیلان به ارتقاء اقتصاد بومی مردم کمک کنند و جلوی از بین رفتن این شغل سنتی مردم گیلان را بگیرند.

    سنندج

    عمارت آصف: عمارت آصف که به نام خانه کرد در سنندج معروف است، بعنوان نمادی از هویت فرهنگی اقوام کرد و گنجینه مردم شناسی آنها به شمار می رود و از با ارزشمند ترین آثار فرهنگی و تاریخی کردستان است. دوره اول ساخت این عمارت که مربوط به بخش شمالی است شامل تشریفات، اتاقها و راهروهای طرفین است و قسمتی از فضاهای بخش شرقی که مربوط به دوره صفویه است. دوره دوم شکل گیری عمارت آصف مربوط به نیمه نخست دوره قاجاری است. در این دوره ضلع های شرقی و غربی حیاط بیرونی و حمام عمارت ساخته شده اند. دوره سوم نیز که شامل احداث فضاهای اندرونی، سردر ورودی نیم هشتی و بازسازی شده بخش غربی تالار تشریفات است که مربوط به سالهای ۱۳۱۲ تا ۱۳۱۶ هجری شمسی هستند. تالار اصلی با تزئینات زیبا و منحصر بفرد شامل گچ بری، مقرنس کاری و اورسی با نقوش هندسی مزین شده است.

    عمارت سالار سعید (موزه سنندج): عمارت سالار سعید ساختمانی است تاریخی ومحل موزه سنندج که در آن اشیاء و آثار تاریخی مکشوفه از استان و خارج از استان در آن به نمایش گذاشته شده است. این عمارت در اواخر دوره ناصرالدین شاه قاجار بنا شده است و روش و سبک معماری آن تحت تاثیر معماری قجری قرار گرفته است. این بنا دارای دو قسمت حیاط و ساختمان بیرونی و حیاط و ساختمان اندرونی است. عمارت بیرونی شامل یک حیاط بزرگ و ساختمان دو طبقه با تالار تشریفات مزین و نیز زیرزمین و حوض خانه ای زیبا همراه با انبار است که در تملک شخصی بنام عبدالمجید سنندجی معروف به سالار سعید بوده است.

    بازار: بازار شهر سنندج در سال ۱۰۴۶ شمسی در دوره صفویه بنا شده استو بازاری است بزرگ در مرکز شهر. این بازار قدمتی تاریخی دارد. نقشه بازار سنندج به شکل مستطیل بزرگی است که بر خلاف بازارهای معمول در ایران بصورت خطی شکل گرفته است. این بازار با الهام از پیرامون میدان نقش جهان در اصفهان به شکل مستطیل ساخته شده است. بازار قدیمی شهر سنندج در فهرست آثار ملی ایرانبه ثبت رسیده است.

    عمارت خسرو آباد: این عمارت در نوع خود بینظیر است و مرکز حکومت اردلان بوده است. این بنای تاریخی به سال ۱۲۲۳ هجری قمری توسط امان الله خان اردلان والی، حاکم شهیر کردستان در مساحتی بالغ بر شش هزار متر مربع ساخته شده است. کتیبه ای در این عمارت وجود دارد که نام فتحعلی شاه قاجار و والی کردستان و تاریخ ۱۲۲۳ ه.ق بر روی آن حکاکی شده است. عمارت خسرو آباد شاخص ترین بنای سنندج میباشد که بعنوان مقر حکومت والیان اردلان مورد استفاده قرار داشته است. عمارت خسرو اباد نیز در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

    عمارت مشیر دیوان: عمارت مشیر دیوان در محله قدیمی سرتپوله سنندج، از بناهای مشهور دوره قاجاری است. این ساختمان با شیوه و اسلوب معماری ایران به ویژه محوطه یک ایوانی، در دوره قاجاریه ساخته شد. این عمارت هفت حیاط دارد که هر یک از آنها دارای آب نمایی جداگانه با طرح متفاوت و در عین حال مرتبط با دیگر آب نماها است. سردر ورودی بنا با محوطه نیم هشتی و تزیینات آجری، سقف شیروانی، تالار تشریفات و ایوان ستون دار جلوی آن با طرح کلاه فرنگی، گچ بری و مقرنس های گچی و ارسی هایی با طرح‌ های اسلیمی، از جمله خصوصیات بارز این بنا است.

    پارک آبیدر: کوه آبیدر به عنوان یکی از تفرجگاه های اصلی و مهم مردم شهر سنندج به‌ شمار می ‌رود. آنچه مورد محبوبیت این کوه شده ‌است، نزدیکی آن به شهر سنندج و بلند بودن آن نسبت به تپه های اطراف و از همه مهمتر وجود چشمه های زیر زمینی فراوان در آن است. در واقع واژه آبیدر به معنی دره ای است که از آن آب فراوان تراوش می‌کند.  نقش برجسته ای نیز در این پارک به جشممی خورد که با الهام از نقوش مکشوفه از زیویه اجرا شد هاست. در کاوش های سال ۱۳۷۶ در قلعه باستانی زیویه قطعاتی از عاج بدست آمد که روی آن ها صحنه هایی از شکار و نقوش اساطیری به طرز ماهرانه ای بصورت برجسته و ریز نقش ایجاد شده بود که به حدود ۲۷۰۰ سال پیش تعلق دارد. با طراحی و بزرگنمایی این نقوش در حد ۱۲۰ برابر بزرگنمایی و قالب گیری از آن، در این محل نقش برجسته ای بصورت کتیبه ای بزرگ با بتن ساخته و نصب شد.

    حمام خان: این حمام در ضلع شمالی بازار سنندج در مجاورت مسجدی بنام داروغه قرار دارد. این بنا یکی از مکان های باشکوه سنندج است که با توجه به سنگ نوشته آن مربوط به دوره حکومت امان الله خان اردلان والی کردستان است و کار ساختمانی آن در سال ۱۲۲۰ هجری قمری به اتمام رسیده است. این حمام دارای معماری به سبک حمام های دیگر در ایران بوده و دارای بخش های مختلفی از جمله سردر ورودی، هشتی، حمام گرم، حمام سرد، خزینه، خلوتی، سرویس های بهداشتی و آب انبار است. کف حمام از سنگ مرمر ساخته شده و هر بخش حمام دارای چند آبنما است. ویژگی بارز دیگر این حمام تزئینات آهک بری با نقش و نگارهای متنوع و کاشیکاری هفت رنگ با موضوعات مختلفی مانند گیاهان، پرندگان (بصورت نرو ماده)، اشکال هندسی و شیر و طاووس است.  در اضلاع دیگر نقوشی مانند گل و بته، اسلیمیو گل وبلبل نیز دیده می شود. در سقف گنبد از ترکیب چهار طاووس به طرز قابل توجهی بهره برده شده و نقش های متعدد دیگری با موضوعات مختلف با ترکیب انسان و پرنده که در دوره قاجار مرسوم بوده استدر آن به چشم می خورد.

    پل قشلاق: پل تاریخی قشلاق در شرق سنندج بر روی رودخانه ای بنام قشلاق قرار دارد و مربوط به دوره صفویه و زندیه است که در دوره های بعدی بویژه در دوره قاجاریه بازسازی شده است. این پل به سفارش شاه صفی در سال ۱۰۴۶ ه.ق در مسیر سنندج به همدان بنا شده است.  معماری پل بصورت خطی و دارای حدود ۷۸ متر طول، ۳ متر عرض و شش دهانه است. از نظر استحکام و توجه به عناصر مختلف تشکیل دهنه آن پل قشلاق از نمونه های بارز پل سازی دوره صفوی در ایران است.

    کلیسای سنندج: این بنا در محله ای مسیحی نشین قرار دارد. اواخر صفویه در زمان حکومت شاه عباس دوم هنگامی که ارامنه توسط دولت عثمانی به ایران تبعید شدند، گروهی از آنها در شهر سنندج ساکن شدند و در آن زمان والیان اردلان برای مسیحیان تبعیدی این کلیسا را ساختند. شیوه ساخت و نوع معماری کلیسای سنندج تحت تاثیر معماری سبک اصفهانی است و تلفیقی از نماسازی سبک بومی مانند طاق نما و ستون های آجری در آن به کار رفته که به فرم مشعل در بخش فوقانی به صورت سه ترکی آجرکاری شده. خطوط عمودی در نمای بیرونی ساختمان تاکید بر ارتفاع کلیساست.  در گل دسته ناقوس کلیسا کاشی های معقلی و گره چینی قابل ملاحظه است. حجاری سنگ های سردر ورودی که دارای نقش گل لوتوس و ترنج است، کار استادان سنندجی است. این کلیسا دارای قناتی فعال است و آب نمای زیبایی نیز در داخل حیاط آن در ضلع جنوبی دیده می شود.

    مریوان

    دریاچه زریوار: تالاب زریوار یا زریبار در فاصله سه کیلومتری غرب شهر مریوان، واقع شده است و دارای چشم اندازی زیبا و محل تفریحی مناسبی است. آب تالاب شیرین است و از تعدادی چشمه کف جوش و بارش باران تامین میشود. این دریاچه یکصد و دومین اثر طبیعی است که در فهرست میراث طبیعی ایران به ثبت رسیده است. در حال حاضر بیش از ۳۱ گونه پرنده بومی و مهاجر در آن زندگی می کنند که از این تعداد ۱۴ گونه بئمی و مابقی مهاجر هستند. اردک سر حنایی، اردک سرسبز، اگرت، بوتیمار، پرستو دریایی، کشیم، کاکایی، حواصیل خاکستری، خوتکا. پرندگان شکاری کنار آبزی از کونه های مهم این دریاچه هستند.

    روستای اورامان: اورامان منطقه ای است بیشتر کوهستانی و دارای دره های پر پیچ و خم و عمیقی است با رودهای فراوان. خانه های این روست بیشتر به شکل پلکانی و روی هم ساخته شده اند.  پوشش جنگلی این منطقه همچون پوشش عمومی زاگرس بیشتر از درختان بلوط است. کهن ترین اثار سکونت اسنان در بررسی های باستان شناسی در اطراف این روستای هجیج، ناو و اسپریز یافت شده و مربوط به دوران پارینه سنگی است و طبق گزارش کاوشگران و باستان شناسان بیش از چهل هزار سال تا حدود دوازده هزار سال قدمت دارند. آثار کشف شده شامل ابزارهای سنگی غارنشینان اولیه، استخوان حیوانات شکار شده که بیشتر متعلق به بز کوهی است بوده و بقایای اجاقی است که در چند غار از جمله گیلوان کشف شده اند. طبق نظر باستان شناسان انسانهای نئاندرتال که اسکلت آنها در غارهای بیستون و شانیدر یافت شده، در پیش از چهل هزار سال پیش در این منطقه می ‌زیستند. از دیگر اثار بدست آمده در این منطقه سنگ نوشته اورامان در نزدیکی تنگی ور است که مربوط به دوره آشوریها می باشد و نقش سارگون دوم، شاه آشوری بر آن نقش بسته است که همراه با کتیبه ای میخی به زبان آشوری در شرح لشکرکشی های وی در غرب زاگرس و اورامان است. مردم این منطقه همگی کرد هستند و به گویش هورامی (هورامی سرزمینی است در دو کشور ایران و عراق که میان مناطق کردنشین واقع شده است) صحبت می کنند.

     مراسم پیر شالیار: مراسم جشن عروسی پیر شالیر یکی از جشن هایی است که هر ساله ۴۵ روز بعد از شروع فصل زمستان و هم زمان با جشن سده به مدت دو هفته در روستای اورامان برگزار می شود. این مراسم سالگرد ازدواج پیری افسانه ای با نام شالیار است که ریشه در اسطوره ها و اعتقادات و آیین های قدیم مردم این منطقه دارد. این مراسم طی مراحل مختلف مانند قربانی کردن، دف نوازی و رقص های عرفانی و پخش نذورات، مراسم تبرک تسبیح و کفش پیر و پخت نوعی نان و در نهایت با رفتن به زیارت مزار پیر به پایان می رسد. دیدن این مراسم همراه با دیدن مراسم ذکر و سماع در فضای کوهستانی و بافت پلکانی خانه ها در میانه زمستان و مردم محلی با لباس های محلی شان با ارزش و دیدنی است. زمان : ۴۵ روز پس از شروع فصل زمستان و همزمان با جشن سده.

     سایر

    جاده اورامانات (پاوه): جاده ای است بسیار زیبا که در روستای پاوه قرار دارد و دارای پیچ های فراوان و زیبایی است. مناظر سرسبز، رودخانه، کبابی های اصیل و باغات خرم از دیدن های این جاده توریستی و زیبا هستند. در امتداد این جاده آبشاری مرتفع به نام آبشار بل قرار دارد. آب این آبشار از غلظت خوب و خواص معدنی زیادی برخوردار بوده و امروزه کارخانه ای در نزدیکی آن احداث شده است و از آب آن برای فروش استفاده می شود.

    غار کرفتو (سقز): این غار در دل صخره های مرتفع و در ۶۷ کیلومتری شمال غرب شهر دیواندره و ۷۰ کیلومتری سقز قرار دارد. غار کرفتو جزو غارهای آهکی و طبیعی ایران است که در ادوار مختلف مورد استفاده و سکونت انسان بوده و بصورت معماری صخره ای د چهار طبقه در دل کوه حفر شده است. این غار حدود ۷۵۰ متر طول دارد اما مسیرهای فرعی متعددی از هر یک منشعب شده است. ورودی غار کرفتو از دامنه کوه حدود ۴۵ متر ارتفاع دارد که برای رسیذن به آن پلکانی سراحی و ساخته شده است.

    روستای پالنگان: پالنگان روستایی است پلکانی از روستاهای شهرستان کامیاران در استان کردستان. روستا در دامنه کوه واقع شده است و خانه های آن عموما با سنگ ساخته شده اند. پالنگان بسیار سرسبز است و دارای آب و هوای بسیار عالی در بهار و تابستان و حتی پاییز است و از دیدنی ترین روستاهای این استان به شمار می رود. آثار بدست آمده از این روستا سکونت و قدمت آن را به دره پیش از اسلام نسبت می دهد.

    خوراکی

    تنوع و خوش مزه بودن غذاهای استان کردستان در ایران زبانزد عام و خاص بوده و است. از جمله غذاهای این استان می توان به کلانه، برساق، رشته پلو، خورشت ریواس، شلکینه، انواع آش، برونشین، انواع کباب با گوشت تازه، شیش کباب و بریان کردی را نام برد.

    کلانه: کلانه که به زبان کردی که‌لانه Kelane تلفظ میشود،  اگرچه بیشتر به عنوان یک نوع نان شناخته شده ‌است اما در واقع یک وعده غذایی کامل است که مخصوص شهر سنندج است و می‌توان از آن به عنوان قدیمی ‌ترین فست فود در جهان نام برد که علاوه بر خوشمزگی از سلامت غذایی و غنی از انواع ویتامینها و فواید بهداشتی در زمره سالم‌ترین غذاها قرار دارد که در بسیاری از مناطق کردستان پخته می‌شود. در خمیر آن از آرد گندم و با نوعی گیاه کوهی به نام پیچک در فصل بهار و در سایر فصول با پیازچه پر می‌کنند و سپس بر روی ساج پخته و با کره یا روغن حیوانی چرب می‌کنند و همراه با دوغ و ماست محلی میل می‌کنند.

     

    صنایع دستی

    از تولیدات و صنایع دستی مهم این استان می توان قالی دستبافت، انواع گلیم دستبافت، نازک کاری روی چوب، کلاش یا گیوه بافی را نام برد.

    گلیم سنه: یکی از هنرهای دستی و مشهور کردستان گلیمهای دست بافت سنه هستند که جایگاه ویژه ای در بین صنایع دستی ایران دارد. در بافت گلیمسنه از روش بافت چاکدار استفاده می شود. در روش بافت چاکدار گلیم ها دو رو بافته شده و میتوان از هر دو روی گلیم استفاده نمود و هر دو رو دارای نقوش واضح و رسایی هستند که نشان دهنده توانایی و هنر زنان و مردان کردستان است که از گذشته های دور در این عرصه هنر و توانایی خویش را به رخ می کشیدند. در زبان کردی به گلیم “به ره” گفته می شود واز آن بعنوان زیر انداز و فرش مورد استفاده قرار میدهند. پوشش آن از ابریشم، موی بز،پشم گوسفند و دیگر چهارپایان اهلی بافته میشود. مرکز اصلی گلیمبافی در کردستان شهرستان سنندج است.

    استان قم با مساحتی بالغ بر ۱۴۶۳۱ کیلومتر مربع از شمال به استان تهران همسایه است. شهری است کویری و به گردشگری مذهبی در ایران شهرت دارد. وجود بارگاه حضرت معصومه و مسجد جمکران به این شهر رنگ و روی معنوی بخشیده است و ساالانه گردشگران زیادی از داخل و کشورهای مسلمان برای زیارت به ایناستان و بخصوص شهرستان قم سفر میکنند. حدود یک چهارم این استان را کوهستانها و کوهپایه ها تشکیل داده اند از این رو مناطق حفاظت شده ای بسیاری در خود دارد که گونه های بارزشی جانوری و گیاهی را میتوان در آنها یافت. از جمله شهرهای توریستی این استان می توان سلفچگان، قم، کهک و خلجستان را نام برد.

    قم

     دریاچه حوض سلطان: دریاچه نمک حوض سلطان در مسیر تهران به قم واقع شده است. مساحتی بالغ بر ۲۴۰ کیلومتر مربع دارد و وسعت آن نسبت به میزان بارش و اب وارد به آن متغیر است. این دریاچه به دریاچه ساوه قم و دریاچه شاهی نیز شهرت دارد. در زمان بارندگی سطح آب دریاچه زیاد میشود و آب آن اراضی  پست و شوره زار باتلاقی اطراف را احاطه می کند و دریاچه بزرگتری را تشکیل می دهد. انعکاس نمای آسمان در روزو شب، دور نمای باز از جمله جاذبه هایی هستند که گردشگران زیادی را راهی این ناحیه طبیعی می نماند.

    مقبره حضرت معصومه: حضرت فاطمه معصومه، دختر موسی بن جعفر است. وی از شخصت های مورد احترام شیعیان جهان است که بارگاهش در شهر قم قرار دارد و هر سال زائران زیاید از داخل و خارج برای زیارت به این بارگاه سفر میکنند. این بارگاه از شاخصه های اصلی و مهم شهرستان قم است که این استان را به گردشگری مذهبی با ارزشی مبدل نموده است. بنای این بارگاه در قرن سوم هجری قمری ساخته شده و  طی قرون چهارم تا ششم هجری قمری بقعه و گنبد و تزئینات به آن اضافه شده اند. داخل حرم کنار قبرحضرت معصومه آرامگاه بسیاری از مراجع و شخصیت های علمیو مذهبی قم قرار دارد.

    مسجد جمکران: مسجد جمکران مجسدی منسوب به امام زمان است که در شش کیلومتری شهرستان قم به سمت کاشان واقع شده است. بسیاری از شیعیان شبهای چهارشنبه هر هفته و در شب نیمه شعبان را به این مسجد می آیند و به راز و نیاز می پردازند. تاریخچه ساخت بنای اولیه این مسجد به سال ۳۷۳ هجری قمری باز می گردد و در روایات آمده است در اثر الهام غیبی به یکی از علمای آن زمان، فردی بنام شیخ حسن بن مثله جمکرانی وظیفه ساخت مسجد بر عهده وی گذاشته می شود.

    بازار سنتی: بازار قدیمی شهر قم را می توان از شاهکارهایمعماری ایرانی دانست که از راسته، چهارسوق، سرا و تیمچه تشکیل شده است. بازار سنتی در بافت قدیمی شهرواقع شده است و محلی است برای گردشگرانی که قصد خرید سوغات از این شهر را دارند. بخش های مختلف این بازار در دوران های مختلفی اخته شده اما همگی بر پایه معماری شهرهای کویری طراحی و ساخته شده اند. در این بازار می توان از دوره های مختلفی مانند دوران سلجوقیان، ایلخانان، صفویان، قاجاری و پهلوی را مشاهده نمود. مشهورترین بخش بازار قم تیمچه بزرگ این بازار است که توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران به ثبت ملی رسیده است.

    مسجد جامع قم: مسجد جامع قم در نزدیکی دروازه ای بنام دروازه ری واقع شده است. بانی اولیه این مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد. در منابع، ابوالصدیم حسین ابن علی آدم اشعری و سلطان طغرل دوم و کمال ثابت قمی (وزیر سلطان مسعود سلجوقی) به عنوان بانیان این مسجد قدیمی معرفی شده اند. بخش هایی از این مسجد نیز توسط فتحعلی شاه قاجارو حسینهان نظام الدوله بنا شده است. برای ساخت این مسجد که ۶۰۰۰ متر مربع وسعت دارد، از هیچ آهن و فلزی استفاده نشده است و تا به امروز بر جای خود پابرجا مانده است. قدیمیترین کتیبه این مسجد تاریخ ۵۲۹ ه. ق را نسان می دهد و همچنین در ایوان جنوبی کتیبه ای دیگر تاریخ ۱۲۴۶ ه . ق را ثبت کرده است. کتیبه های گنبد خانه و ایوان شمالی نیز به ترتیب تاریخ های ۱۲۴۶ و ۱۲۴۸ ه . ق را نشان می دهند. ایوان شمالی و شبستانهای شرقی و شمالی این مسجد در دوره فتحعلی شاه قاجار ساخته شده اند. همچنین شبستان غربی و زیر زمین نیز به زمان ناصرالدین شاه قاجار  نسبت داده شده اند.

    کاروانسرای دیرگچین: این کاروانسرا در هشتاد کیلومتری شهرستان قم ودر پارکملی کویر واقع شده است. این کاروانسرا در گذشته با نام های دژ کردشیر، قصر الحبص، قصر گچ وقلعه دیرکاج نیز شهرت داشته است. وسعت محوطه آن به دوازده هزار مترمربع می رسد که بنای کاروانسرا با هشت هزار متر مربع در میان آن واقع شده است. دیرگچین دارای ۴۳ حجره،حمام، مسجد، ایوان شاه نشین، حیاط خلوت و هشت اصطبل برای شتر، شاه نشین و انبار می باشد. بنای اصلی این کاروانسرا دارای مربع شکل است ودر چهار گوشه آن چهار طاقنما و ورودی مستطیل شکل استو گنبدی بر بالای آن قرار دارد. پی این بنا در دوره ساسانیان بنا شده اما ساختمان آن در دوره صفویه تکمیل شده است. این کاروانسرا به دلیل وسعت و کارایی و امکاناتش در بیشتر متون و منابع بعنوان مادر کاروانسراهای ایران شناخته شده است. بنابراین در سال ۱۳۸۲ بعنوان یک اثر ملی ایران به ثبت رسیده است.

    کاروانسرای پاسنگان:  در بیست کیلومتری شهرستان قم کاروانسرایی بنام پاسنگان قرار دارد که متعلق به سده سیزدهم هجری قمری استو توسط یک بازرگان قزوینی به نام حاجی محمدباقر در سال ۱۸۰۷ میلادی احداث شده است. این کاروانسرا دارای ۲۵۰۰ متر مربع مساحت دارد که به مانند کاروانسرای دیرگچین مربع شکل است. در چهار گوشه آن چهار برج نیم دایره به چشم می خورند و در طرفین ورودی این بنا ده طاق نمای تزئین شده با آجر قرار دارند و دارای شش اتاق، شانزده ایوان کوچک، حیاط، اتاق نگهبانی و محل نگهداری شتر میباشد. کاروانسرای پاسنگان در سال ۱۳۲۱ خورشیدی بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

    مقبره باغ گنبد سبز:  مقبره های باغ گنبد سبز آثاری به جای مانده از قرن هشتم هجری قمری هستند و این سه اثر تاریخی در فرهنگ معماری ایران به برجهای آرامگاهی شهرت دارند. محله ای که این مقابر در آن قرار دارند به دروازه کاشان معروف است و مردم شهرستان قم این سه بنا را بصورت مجموعه مدفن سعد، سعید و مسعود که از بزرگان عرب های اشعری قم بوده اند می دانند. اما بر اساس کتیبه موجود در این اثر، سه گنبد فوق مدفن خواجه اصیل الدین، خواجه علی صفی و شخصی گمنام میباشد. هنر گچبری در این سه اثر به خوبی نمایان است و به زیبایی آن ها افزوده است. برج مقبره خواجه اصیل الدین و دو تن از خاندان امرای صفی به سال ۷۶۱ ه.ق ، برج مقبره خواجه علی سفی و سه تن از امرای خاندان صفی به سال ۷۹۲ ه.ق و در اخر برج شمالی متعلق به اواخر قرن هشتم و اوایل قرن نهم ه.ق می باشد. بدنه استوانه ی شکل این مقابر بصورت دوازده وجهی است که از داخل به هشت ضلعی منظم تغییر شکل داده است. تزئینات گچ بری این سه مقبره تاثیر گرفته از بنای گنبد سلطانیه است ونوع آجر چینی منظم و طرح های بسیار زیبایی از شمس های کار شده و کتیبه هایی با خط کوفی و گچبری شده سفید رنگ با زمینه لاجوردی با نقوش اسلیمی میان دو حاشیه نقاش و نگار شده اند. این اثر در سال ۱۳۱۰در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

    مدرسه جهانگیر خان: این مدرسه تاریخی مربوط به دوره صفویه و قاجاریه است که در شهرستان قم واقع شده است. اثری است ثبت ملی ایران در سال ۱۳۷۷٫ این مدرسه در دوره ای ساخته شد که مذهب شیعه در سراسر ایران روز به روز در حال گسترش بود و از این رو مدارس علمیه ای برای رونق آن بخصوص در دوره صفوی ساخته شد. مدرسه جهانگیر خان نیز یکی از این مدارس بود. بانی این مدرسه فردی بنام جهانگیر خان قشقایی بود. وی در یک خانواده از ایل قشقایی در روستای دهاقان در اصفهان به دنیا آمده است. وی تا سن چهل سالگی در ایل خود زندگی کرده بود و فردی با سواد و دارای مهارت های زیادی از جمله سوارکاری و تیراندازی بود.

    خانه زند (موزه مردمشناسی): این بنا خانه ای است تاریخی و بازمانده اواخر عصر قاجاریه در مرکز شهرستان قم و دارای معماری اصیل ایرانی است. خانه زند که امروزه به موزه مردم شناسی شهرت دارد در بافت قدیمی شهر قم در محله ای بنام گذرقلعه واقع شده است. خانه تاریخی زند در بین سالهای ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۹ بعنوان آثاری ملی ایران به ثبت رسیده است. داخل این خانه دو حیاط وجود دارد که مربوط به خانه دو برادر از بازماندگان قاجاریه با نام های حاجی خان و حاج علی هستند که قدمت آنها به یکصد و سی سال پیش در اواخر دوره قاجاریه باز می گردد. مجموعه موزه مردم شناسی در این خانه دارای چهارده اتاق با چهارده ستون سنگی است. این بنا با توجه به مواد و مصالح موجود در منطقه که شامل سنگ، خشت، چوب، آجر و گچ بنا شده که شاخصه معماری عصر قاجار بوده و از مصالحی است که در شهرهای کویری ایران بیشتر از مصالح دیگر در ساخت بناها از آنها مورد استفاده قرار می گرفته است.

    موزه آستانه: موزه آستانه قم از قدیمیترین موزه های ایران است که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در داخل حرم معصومه ومکان فعلی مسجد شهید مطهری افتتاح شد و در فروردین ۱۳۶۱ به محل فعلی در میدان آستانه منتقل گردید. این موزه در دو طبقه و دو تالار تشکیل شده است. در این موزه مذهبی، قرآن های خطی، مسکوکات تاریخی، کاشی های قدیمی از دوره های اسلامی، انواع سفال هاو ظروف شیشه ای کهن، آثار منبت کاری و حجاری،قالی های دستبافت، نقاشی ها و فلز کاری و مانند آنها نگهداری می شود و برای دید عموم به نمایش گذاشته شده است. قدیمیترین بخش آثار موزه را سفالینه های پیش از میلاد مسیح تشکیل داده ند که از منطقه سیلک کاشان وبرخی نیز از منطقه باستانی صرم قم (متعلق به هزاره اول و دوم قبل از میلاد) هستند.

    آرامگاه صحن عتیق (آرامگاه شاهان): در محوطه بارگاه حضرت معصومه تعدادی از پادشاهان صفوی وقجری مدفون هستند. از جمله شاهان صفوی میتوان به شاه صفی، شاه عباس دوم، شاه سلیمان و شاه سلطان حسن اشاره کرد و از شاهان قاجاریه نیز فتحعلی شاه قاجار و محمد شاه قاجاردفن شده اند که بسیار مورد بازدید و علاقه گردشگرانی هستند که به شهرستان قم سفر میکنند. سنگقبر تمامیاین شاهان معروف صفوی و قجری از این مکان به موزه ها منتقل شده اند. همچنین قبر مهد علیا مادر ناصرالدین شاه قاجار و میرزا حسن مستوفی الممالک نیز در این محوطه هستند.

    سلفچگان

    سلفچگان یکی از شهر های استان قم با حدود سه هزار نفر جمعیت  است و دارای آب و هوایی مطبوع و مناظر طبیعی بسیار زیبایی بخصوص در بهار است. شهر سلفچگان برای این استان از نظر منابع و درامدهای اقتصادی و صنعتی حرف اول را می زند و بسیار حائز اهمیت است. از روستاهای خوش آب و هوای سلفچگان میتوان به روستای جنداب، یکه باغ، تاج خاتون اشاره نمود. پل تاریخی طایقان بجای مانده از دوران صفویه و قاجاری در روستایی به همین نام قرار دارد که در سال ۱۳۸۲ بعنوان اثر میلی ایران به ثبت رسیده است.

    کهک

    خانه ملاصدرا: منزل حکیم باشی ملاصدرا در شهرستان قم و در روستای کهک قرار دارد. خانه ای است قدیمی که در سال ۱۳۷۵ به ثبت آثار ملی رسیده است. این خانه در محله چال حمام که دارای بافت قدیمی و خانه های با معماری کویری است واقع شده. محمد ابن ابراهیم یحیی شیرازی، معروف به ملاصدرا حکیم باشی در این خانه اقامت داشته است. این بنا دارای شبستانی است چلیپایی که گرداگرد آن را در چهار گوشه، طبقه همکف و اول، حجره ها و اتاق هایی در بر گرفته است. تزئینات بنا شامل گچبریسجاده ای و مشبک های گچی در نورگیرها است. محوطه اصلی این ساختمان سقفی گنبدی شکل دارد که در راس گنبد شیشه های رنگی نور را به زیبایی به داخل هدایت می کند.

    غار کهک: این غار در ۸۶ کیلومتری شهرستان قم و درنزدیکی روستای کهک واقع شده است. دهانه این غار زیبا در ارتفاع ۱۹۵۰ متری از سطح دریا قرار دارد و به شکل دایره ای به قطر ۷۰ سانتی متر میباشد. این دهانه دایره ای شکل بر بالای دیواره ای به ارتفاع هشت متر واقع شده است که برای ورود به غار بایستی در حدود هشت متر ابتدایی را با طناب به پایین رفت. غار کهک از تعدادی سکوی بزرگ متوالی تشکیل شده که هر کدام به وسیله یک پرتگاه های ده تا بیست متری، از هم جدا می‌شوند. این پرتگاهها در زمان ‌های گذشته در اثر ریزش های بزرگی که در داخل غار رخ داده است‌، به وجود آمده ‌اند. در داخل غار دالان و دهلیز فرعی وجود ندارد. مسیر بازدید غار به علت وجود لایه هایی از خاک رس، بسیار مرطوب و لغزنده است. بلندی برخی از ستونهای آهکی این غار به چهارده متر می رسند. این غار یکی از زیباترین غارهای آهکی ایران است ولی بدلیل مسیر سخت بعنوان غارنوردی فنی باید از آن یاد کرد.

     

    خوراکی

    از جمله خوراکی های تولیدی این استان می توان به سوهان کره ای، حلوا، نان کسمه، نان شیرینی محلی قم اشاره نمود.

    سوهان کره ای: سوهان نوعی شیرینی ایرانی و محبوب است که در استان قم تولید می شود. سوهان را می توان به شکلهای مختلفی مانند لقمه ای، زعفرانی، حلوایی، کره ای و بصورت دسر عرضه کرد. سوهان کره ای قم از مرغوبترین سوهان های موجود در بازار های ایران است که بهترین کیفیت آن را در قم میتوان پیدا کرد. پخت سوهان در قم را به دوران قاجار نسبت داده اند و تاکنون ادامه دارد.

     

    صنایع دستی

    بسیاری از گردشگرانی که به استان قم سفر میکنند و به بازار شهر قم میروند از سوغات این شهرتان حتما خرید می کنند و با خود به یادگار می برند. از جمله این سوغات میتوان انواع خرمهره های آبی رنگ، قالی های دست بافت، فرش، معرق کاری را نام برد. قالی ‌های دستبافت استان قم یکی از مشهورترین صنایع دستی و سوغات قم هستند. در تیمچه‌ فرش‌ فروشان بازار قم  می‌توان انواع فرش ‌های زیبای قم را مشاهده کرد و به قدمت این هنر زیبا پی برد. فرش و قالی قم از هم نظر رنگ و نوع بافت،  و هم از نظر الیاف، ارزش و هنر  فرش ایرانی را نشان می‌دهند.

    شهری تاریخی در ۱۵۳ کیلومتری پایتخت ایران که در نوشته های قدیمی اروپاییان این شهر باستانی را “آرساس” نامیده اند و یونانیان آن را “راژیا” . استان قزوین با مساحتی برابر با ۱۵۸۲۰ متر مربع، از دو ناحیه کوهستانی و دشتی تشکیل شده است. این استان با استانهای مازندران، گیلان، البرز و زنجان همچنین همدان و قزوین همسایه است. سیالانو الموت دو قله معروف قزوین هستند و این استان از نظر جاذبه های طبیعی بسیار دیدنی و زیباست. دره های البرز جنوبی به ویژه در ناحیه قزوین باریک و کم عرض هستند و با دیواره های پر سیب کشیده شده اند. اکثریت مردم این استان به زبان فارسی صحبت می کنند که علاوه بر فارسی زبان های دیگری چون ترکی، تاتیو مراغی نیز به چشم می خورد. بنا بر روایات تاریخی سنگ بنای شهر تاریخی قزوین به شاهپور اول ساسانی باز می گردد. وی این شهر را برای جلوگیری از حمله دیالمه بنا نموده بود و در آن دژ و استحکامات احداث کرده بود تا سپاهیانش را در آن قرار بدهد.

     

    قزوین

    عمارت چهل ستون (کلاه فرنگی): این بنا یکی از آثار مهم و زیبای دوره صفوی است که در وسط باغ بزرگی قرار دارد و تنها کوشک باقی مانده از مجموعه کاخهای سلطنتی روزگار شاه طهماسب (۹۵۱ هجری قمری) می باشد. کلاه فرنگی ساختمانی است هشت گوش با مساحتی برابر با ۵۰۰ متر مربع و در دو طبقه ساخته شده است. داخل این بنا اتاقها، نقاشی های دیواری و هنرهایی از نگارگری قزوین وجود دارد. رواقی باستونهای آجری و قوسهای نیم دایره ای بنا را در بر گرفته است و بر بالای آن ایوانی با ستونهای چوبی استوار شده است. سقف طبقه اول این عمارت پوشیده از مقرنس با طرح های بدیع وسقف فوقانی خنچه پوش است. نقاشی های دیواری طبقه اول نمونه ای از هنر نگارگری مکتب قزوین است ودارای شهرت زیادی میباشد. اینکاخ در سال ۱۳۳۷ خورشیدی بعنوان گنجینه اشیای تاریخی و باستانی مورد استفاده قرا گرفت و هم اکنون به موزه خوشنویسی قزوین تبدیل شده است.

    مسجد جامع عتیق: مسجد جامع عتیق یا مسجد کبیر یکی از قدیمی ترین مساجدموجود در ایران است که شیوه های معماری ادوار مختلف تاریخرا میتوان در آن مشاهده نمود. قدیمی ترین بخش این مسجد زیبا مقصوره کهن (طاق هارونی) آن است که در سال ۱۹۲ هجری قمری توسط هارون الرشید بنا شده است. این طاق به دهلیز ورودی مسجد متصل میباشد. در یورش مغولان به شهر قزوین بخشی از این مسجد از جمله ایوان جنوبی آن تخریب شده بود ولی در دوره های تاریخی بعد از آن مورد بازسازی قرا گرفته است.

    امامزاده شاهزاده حسین: این بقعه متعلق به فرزند امام رضا به نام امامزاده حسین است که در مرکز شهر قزوین قرار گرفته است. بنای این مکان قدیمی بوده و احتمال می رود به قرون هشتم و نهم مربوط شود و بعدها در عصر صفویه مورد تجدید ساخت قرار گرفته باشد و دارای آینه کاری و کاشی کاری های زیبایی است. معماری این بنا بصورت چهار ایوانی است. بنای اصلی امامزاده که عبارت است از فضای حرم، در مرکز حیاط با ایوانی که آینه کاری شده است به چشممی خورد و دارای گنب کاشی کاری شده زیبایی می باشد و به شیوه هندسی به همراه کتیبه خطی آن نمودی از هنر کاشی کاری قدیم در اینناحیه است.

    خانه امینی ها: خانه امینی ها که به حسینیه امینیها شهرت دارد،  از جمله خانه های قدیمی و اعیانی و زیبای شهر قزوین است که توسط “حاج محمد رضا امینی” از تجار مشهور و خوشنام قزوین در غرب رودخانه “دیزج” یا رود بازار و بعدها مسیر رودخانه بخاطر به علت جلوگیری از ورود زباله به داخل آن از سمت بازار تغییر مسیر داده شد و در قسمت بازار داخل آن پر شده و روی آن خیابان مولوی احداث شده است. تالر های عمارت امینی ها دارای ارسی های بسیار زیبایی بوده که در هنگام برگزاری مراسم مذهبی در این بنا با بلند کردن آنها، هر سه تالار را یکی می کردند و محوطه سرپوشیده بزرگو آینه کاری زیبایی را تشکیل می داده است.

    کاروانسرا و بازار سعد السلطنه: این بنای عظیم و زیبا به دستور “سعد السلطنه” حاکم وقت قجری شهر قزوین در زمان ناصرالدین شاه قاجار احداث شده است. ارزشمندترین قسمت این بنا، چهار سوق آن است که از تقاطع قائم دو راسته ایجاد شده است و بر فراز آن گنبد بزرگ کاشی کاری شده ای قرار دارد. در حال حاضر در گذرگاه های پر پیچ و خم این کاروانسرای تاریخی فروشگاه های محصولات و صنایع دستی قزوین، رستوران و  موزه قرار دارد. این بنا سردر یکی از هفت در ورودی به ارگ سلطنتی صفویان بوده است. و درب اصلی جنوبی که به خیابان و میدان شاه باز می شود تنها درب از این مجموعه است که اکنون به یادگار مانده است.

    موزه مردم شناسی (حمامی قجری): حمام و موزه مردم شناسی قجری یکی از کهن ترین و بزرگترین گرمابه های قزوین است که در سال ۱۰۵۷ ه.ق به دست امیر گونه خان قاجار قزوینی از سرداران شاه عباس صفوی به دستور شاه ساخته شده و نخست حمام شاهی نام داشته است. در حال حاضر این حمام قدیمی بعنوان موزه مردم شناسی قزوین در سه بخش اقوام، آداب و رسوم و مشاغل از سال ۱۳۷۹ فعال می باشد. مساحت این حمام حدود ۱۰۴۵ متر مربع است. حمام از سه بخش اصلی سربینه (رخت کن حمام)، گرمخانه و میاندر تشکیل شد هاست و نیز از دو بخش جداگانه زنانه و مردانه تشکیل شده است. در اصلی آن رو به جنوب باز میشود و با راه پله های مارپیچ به سربینه منتهی می گردد. سربینه این گرمابه که حوض زیبایی در وسط آن قرار دارد شش شاه نشین و طاق نما را در پلانی هشت ضلعی با راهرویی به گرمخانه پیوند می دهد.

    دروازه های قدیمی شهر: شهر تاریخی قزوین در گذشته هشت دروازه داشته است که امروزه تنها دو دروازه مهم از آنها باقی مانده است. دروازه درب کوشک که در دوره قاجاریه ساخته شده و در سال ۱۲۹۶ ه.ق  در دوره حکومت عضدالدوله کاشی کاری شده است. دومی دروازه تهران است از دوره قاجاریه و در سال ۱۳۴۷ شمسی مرمت و کاشی کاری شده است. دروازه درب کوشک به سمت شکارگاه های قزوین و الموت باز می شده است و دارای کاشی کاری های زیبایی است. دروازه تاریخی تهران نیز در مسیر تردد تهران به قزوین واقع بوده است و در جنوب شرقی این شهر قرار دارد.

    سردر عالی قاپو + خیابان سپه: سردر عالی قاپو یکی از آثار تاریخی و ارزشمند و گردشگری شهر قزوین است و در خیابان سپه واقع شده است. خیابان سپه نخستین خیابان سنگ فرش شده در ایران است. سردر عالی قاپو سردر یکی از هفت ورودی به ارگ سلطنتی صفویان بوده است. و درب اصلی جنوبی است که به خیابان و میدان شاه باز می شده است و تنها درب این مجموعه میباشد که اکنون به یادگار مانده است. این بنا نخستین بار در دوره شاه طهماسب بنا شده است و در زمان شاه عباس اول بصورت کنونی آن تغییر شکل می یابد. سپس در دوران ناصرالدین شاه تعمیراتو اضافاتی به آن انجام میگیرد و در دوره پهلوی اول به دلیل قرار گیری پلیس در آن به نظمیه شهرت یافت. سر در این بنا دارای هفده متر ارتفاع دارد و دارای گچ بری زیبایی است. بر بالای آن کتیبه ای با کاشی معرق به خط ثلث از علی رضا عباسی از خوشنویسان بنام عهد صفویه جلوه گری می کند. همچنین بر فراز این کتیبه پنجره مشبک بزرگی از کاشی قرار گرفته است.

     

    برج های دوگانه خرقان: خرقان در منطقه ای کوهستانی در جنوب غربی قزوین قرار دارد. برج های آرامگاهی خرقان در این منطقه واقع شده اند. برج های مذکور دو آرامگاه از دوره سلجوقیان هستند. برج اول هشت ضلعی است و بر هر ضلع آن، طرح های متنوع آجری منقوش شده است. ارتفاع این آرامگاه در حدود ۱۵ متر است و قطری برابر با ۱۱ متر دارد. بر اساس متن کوفی موجود در این بنا این برج در سال ۴۶۰ هجری قمری ساخته شده است. برج دوم نیز با فاصله سی مت از برج اول از نظر شکل و اندازه تقریبا هم اندازه برج اول می باشد. کتیبه موجود در برج دوم تاریخ ۴۸۶ قمری را نشان میدهد. برج های آرامگاهی خرقان با بیش از پنجاه طرح آجری، جزء شاهکارهای آجرکاری معماری ایران به شمار می رود. این برجها در محوطه وسیعی به فاصله کمی از یکدیگر قرار گرفته اسند و از بسیاری جهات به هم شبیه هستند. اما برج شرقی از برج غربی قدیمی تر است.

    بقعه چهار انبیاء: در قسمت غربی باغ چهلستون بقعه ای وجود دارد بقعه ای وجود دارد که آنجا را آرامگاه چهار تن از پیامبران بنی اسرائیل به نام های سلم، سلوم، سهولی و القیا می دانند. که در بین مردم به چهار انبیاء یا چهار پیغمبر شهرت یافته اند. در روایات اینچنین آمده است آنان پیامبرانی هستند که مژده میلاد مسیح را از اورشلیم به سوی شرق آورده اند. از اسناد موقوفات صفویه اینگونه بر می آید که این مکان در اواخر قرن یاردهم هجری قمری زیارتگاهی مورد احترام بوده است. بنیا فعلی این بقعه از آثار میرزا مسعود شیخ الاسلام است.

    مقبره حمدالله مستوفی: حمدالله نام مورخ ، شاعر و نویسنده قرن هشتم قمری در قزوین و متولد ۶۸۰ است. وی از خاندان مستوفیان قزوین است که مدتها متصدی حکومت آن شهر بوده است. پدر وی و نیز خود حمدااله با عنوان مستوفی در دستگاه ایلخانان خدمت می کرده اند و حمداالله از نزدیکان خواجه رشید الدین فضا الله بوده است و پس از او نیز همچنان سمت خود را در کارهای دیوانی حفظ نموده بود. وی در سال ۷۵۰ هجری قمری درگذشت و مزارش در محله ملک قزوین واقع شده است. ظفر نامه، نزهت القلوب و تاریخ گزیده  از آثار مشهور حمدالله هستند.

    کلیسای کانتور: کلیسای کانتور معروف به برج ناقوس به دست روسها ساخته شده اتس. این کلیسای کوچک مانند سایر کلیساها دارای طرحی چلیپایی است و محراب آن رو به شرق قرار دارد. ورودی کلیسا در ضلع غربی آن واقع شده است وشامل فضای ورودی با سقف شیب دار و در ورودی است. در بالای عمارت برج ناقوس کلیسا با ارتفاع حدود یازده متر به چشم می خورد. فضای محراب به شکل نیم دایره است و بر فراز آن گنبدی قرار گرفته است. فضای نماز خانه دارای گنبد و فضاهای جانبی آن دارای پوشش تخت است. در نمای خارجی این کلیسای زیبا نیز ستون های تزئئین شده خود نمایی می کنند.

    سایر

    کاروانسرای هجیب (بویین زهرا): این کاروانسرا در شمال غرب روستای هجیب شهرستان بویین زهرا واقع شده است و ورودی آن به سمت جنوب کاروانسرا باز می شود. کاروانسرای هجیب با مساحتی برابر با حدود ۵۸۵۰ متر مربع دارای ۲۶ حجره ، یکی از کاروانسراهای باقی مانده از زمان شاه عباس اول است. این کاروانسرا را مادر شاه عباس اول در مسیر قزوین به ساوه و در کنار روستای هجیب ساهته است و مربوط به دوره صفویه است. در مرکز حیاط این کاروانسرای تاریخی شمه آبی قرار دارد. این بنا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و از لحاظ جاذبه گردشگری در استان قزوین حائز اهمیت است.

    قلعه الموت (دژ صباح): منطقه الموت یا رودبار الموت در سلسله جبار البرز واقع در شمال شهرستان قزوین قرار دارد که از شمال به استانهای مازندران و گیلان همسایه است. این منطقه بر اساس آنچه حمدالله مستوفی در نزهته القلوب نوشته است، تا قرن هفتم هجری با عنوان رودبار معرفی شده است تا اینکه با آمدن حسن صباح به آن جا و رواق فرقه اسماعیلیه وفعالیت خداوندان الموت، رودبار الموت نوشته شد و الموت خوانده شد. صخره های پیرامون این قلعه که رنگ سرخ و خاکستری دارند، در جهت شمال شرقی به جنوب غربی کشیده شده اند. پیرامون قلعه الموت از چهار سو پرتگاه است و مسیر رسیدن به ان بسیار دشوار شده است و تنها راه ورود به آن در انتهای ضلع شمال شرقی است که کوه هودکان با فاصله ای نسبتا زیاد بر آن مشرف شده است.

    دریاچه اوان: بزرگترین و زیباترین دریاچه استان قزوین دریاچه ای بنام اوان نام دارد که با فاصله ۷۵ کیلومتری شهر قزوین واقع شده است و دارای مناظر و چشم اندازی زیا و بدیع است و دارای آب و هوای بسیار مطبوعی دارد. این دریاچه دارای مساحتی حدود شش هکتار است و محلی مناسب است برای طبیعتگردی در قزوین. آب دریاچه شیرین است و عمق آن بین یک تا ده متر متغیر است. آب دریاچه از طریق چمشه ای کف دریاچه و بارش آبا باران تامین میشوند و جوشان بودن دائمی چشمه ها باعث شده است همیشه آب این دریاچه زلال و صااف باشد. از سر ریز این دریاچه رود خانه کوچک ایجاد شده است که آب آن مورد استفاده کشاورزان و روستاهای اطراف قرار میگیرد. تابستانها در این دریاچه ماهیگیری، قایقرانی و آب تنی میشود و در پاییز و زمستان مامن گاه مناسبی است برای پرندگان مهاجر به ایران که در این دریاچه زمستان گذرانی می کنند.

     

    خوراکی

    اگرمی خواهید با غذاهای این استان آشنا شوید ابتدا به سراغ غذای خوش طعمی بنام قیمه نثار بروید. از سایر غذا ها و خوراکی های این استان نیز می توان کوکو شیرین، دویماج، شیرین پلوقزوینی، آش دوغ را نام برد. از شیرینی های معروف قزوین نیز می توان پا درازی، باقلوا، نان نازک، شیرینی نخودی، نان چرخی و شیرینی اتابکی را نام رد.

    قیمه نثار: قیمه نثار از محبوب ترین وخوش مزه ترینغذاهای استان قزوین است. به جرات می توان گفت کمتر گردشگری است که به قزوین سفر کند واین غذا را تست نکرده باشد. مردم این استان برای تهییه این غذا از برنج آبکش شده، گوشت گوسفند، خلال پرتغال، پیاز داغ، زعفران، زرشک، خلال بادامو پسته، رب گوجه فرنگی و ادویه های طعم دهنده استفاده می کنند.

    شیرینی اتابکی: شیرینی اتابکی که به شیرینی ولیعهدی شهرت دارد از شیرینی های معروف قزوین میباشد. مردماستان قزوین برای تهییه اینشیرینی خوش طعم از آرد برنج، آرد نول، پودر هل، روغن جامد، پودر قند و تخم مرغ استفاده می کنند. این شیرینی جزودسته های شیرینی های کم شیرین است و در فرپخته می شود.

     

    صنایع دستی

    خوشنویسی، نگارگری، فرش بافی، گلیم بافی، جاجیم بافی، پن بافی، گلابتون بافی، مسگری، آیینه کاری، گچبری، منبت کاری از جمله تولیدات و صنایع دستی رایج در استان قزوین هستند.

    جاذبه های گردشگری استان سمنان:

    استان سمنان، متنوع ترین استان ایران از نظر شرایط آب و هوایی و اقلیمی ایران است. هم بیابان و کویر دارد هم کوهستان و جنگل. هم رودخانه دارد هم دریاچه. هم آب و هوای خشک بیابانی و گرم دارد هم سرد کوهستانی. این استان هم مرز با مازندران، گلستان، یزد، اصفهان، تهران، قم و خراسان رضوی و شمالی است. از شهرهای مهم این استان می توان به سمنان، شاهرود، بسطام، دامغان، گرمسار اشاره نمود.

     

    سمنان

    عمارت بادگیر: خانه کلانتر در محله اسفنجان قرار دارد و در دوره قاجار بنا شده است. از آن جا که این خانه دارالحکومه ی سمنان بوده است، علاوه بر اجزایی مانند باغچه، اتاقهای تابستانی و زمستانی، آب انبار ، بادگیر و . . .  دارای قراول خانه، اتاق های مخصوص خدمه و قسمت های اداری نیز می باشد. این عمارت زیبا دارای سه حیاط بیرونی، اندرونی و نارنجستان است. اتاق های اندرونی آن با مقرنس کاری آراسته شده و سقف خانه از طاق های سنتی پنج، هفت، دسته سبدی و …. پوشیده شده اسند. در قسمت تابستان نشین یک بادگیر بلند و منحصر به فردی وجود دارد که از سقف خانه بیرون آمده است. این بنا در سال ۱۳۷۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است و امروزه به عنوان یک رستوران بین المللی در سمنان مشغول ارائه خدمات می باشد.

    موزه مردم شناسی (حمام پهنه): حمام پهنه یکی از بناهای تاریخی و با ارزش سمنان است که ۵۶۷ سال از ساخت آن می گذرد. محمد حسن خان صنیع الدوله از مورخان دوره قاجاری از این حمام دیدن کرده و متن کتیبه سردر این حمام را در کتاب مطلع الشمس آورده است. به استناد همین امر حمام پهنه در سال ۸۵۶ هجری قمری بنا شده است که به عهد سلطنت میرزا ابوالقاسم بایرخان، پادشاه دوره تیموریان بنا شده است. این بنای تاریخی و زیبا در سال ۱۳۵۵ خورشیدی به ثبت آثاری ملی ایران رسیده است. مساحت آن در حدود ۱۰۰۰ متر مربع است و دارای دو در برای ورود آقایان و یکی برای خانمها می باشد. از تزئینات این حمام می توان به کاشیکاری آن اشاره نمود که عموما با رنگهای زرد و آبی همراه هستند. این حمام از سال ۱۳۷۳ پس از بازسازی و تغییرات مختصر بعنوان موزه مردم شناسی افتتاح شده است. شاخص ترین اثر این موزه اسکلت چهار هزار ساله بدست آمده از تپه حصار دامغان است. این اسکلت به شکل کاملا دست نخورده از محل حفاری در تپه حصار به این مکان انتقال یافته است. همچنین در کنار آن لوازمی قرار دارد که در هنگام مرگ کنار متوفی قرار داده شده بود. هدف اصلی از قرار دادن این اسکلت نشان دادن شیوه تدفین در هزاره دوم پیش از میلاد در بخش فلات مرکزی ایران می باشد. این اسکلت با ضمائم آن در یک محفظه مکعبی شیشه ای قرار گرفته است.

    مسجد جامع سمنان: مسجد جامع سمنان بنایی بسیار کهن و با ارزش در سمنان است. این بنا در طول تاریخ تغییرات و تحولات زیادی به خود دیده است، اما هم اکنون در آن آثار دوران سلجوقی و تیموری بخوبی دیده می‌شود. عقیده بر این است که این مسجد در قرن نخست هجری و بر روی خرابه ‌های آتشکده ای بنا شده باشد. مسجد جامع سمنان در طول تاریخ از لحاظ مذهبی، فرهنگی و اجتماعی از ارزش و اعتبار زیادی برخوردار بوده است و سبک معماری آن به شیوه معماری آذری می باشد. مناره مسجد یکی از مناره های تاریخی ایران و متعلق به دوره سلجوقیان است که در گوشه شمال شرقی مسجد جامع قرار دارد. ارتفاع این مناره ۳۱/۲۰ متر بوده و از روی بام به ارتفاع ۲ متر کتیبه ‌ای با طرح و نقش زیبا از آجر و با خط کوفی تزئین شده ‌است.

    موزه سکه سمنان: موزه مهر و سکه سمنان، نخستین موزه تخصصی سکه و مهر در استان است که هم زمان با هفته میراث فرهنگی و روز جهانی پست در سال ۱۳۹۲ در این شهرستان افتتاح شده است. در این موزه ابزارهای مبادلاتی کالا مانند حلقه های مبادلاتی، پول های رایج و اولیه، انواع سکه های قدیمی، اسکناس، سفته، برات و ابزارهای ساخت و تولید پول نگهداری می شوند و به نمایش گذاشته شده اند.

    دروازه ارگ: دروازه ارگ سمنان در شهرستان سمنان واقع شده است. این بنا دروازه شمالی و تنها باقی مانده از ارگ سمنان است که در زمان بهمن میرزای بهائ الدوله فرزند فتحعلی شاه قاجار ساخته شده بود. از نوشته کتیبه روی این دروازه چنین بر می آید که ساختمان آن در سال ۱۳۰۲ هجری قمری در زمان لطنت ناصرالدین شاه قاجار به اتمام رسیده است. دروازه ارگ فعلی در واقع دروازه شمالی مجموعه ارگ قدیم بوده است.

    قلعه سنگی آهوان: کاروانسرای سنگی آهوان در دوره صفویه بنا شده است که در که در منطقه سردسیر و کوسهتانی آهوان واقع شده است. معماری این کاروانسرا بصورت چهار ایوانی است و بیشترین مصالح بکار رفته در ساخت آن سنگ می باشد و تزئینات آجری نیز در آن به چشم می خورد. داری حیاطی مستطیل شکل که در مجموع بیست و شش اتاق دارد.

    بازار سمنان: این بازار تاریخی و کهن مربوط به دوره قاجاری است که در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به ثبت فهرست آثاری تاریخی ایران رسیده است. این بازار که در حدود ۱۸۰ سال قدمت دارد به سبک معماری قدیمی ایران با سقف های خشتی و آجری و متناسب با شرایط اقلیمی منطقه ساخته شده اند. این بازار از دو بخش بازار شمالی و جنوبی تشکیل شده است. بازار شمالی به طول یک و نیم کیلومتر و دارای سه  حمام قدیمی، پنج مسجد و چهار کاروانسرا بوده است که بقایی از آن به جای مانده است.  بازار جنوبی نیز تنها با ۲۰۰ متر درازا دارای حدود پنجاه باب مغازه می باشد. بازار شیخ الدوله که به بازار مرده ها نیز شهرت دارد از مهمترین بخش های این بازار میباشد.

    شاهرود

    برج کاشانه بسطام: برج تاریخی کاشانه بسطام برجی است بلند وزیبا در جنوب بسطام. ارتفاع این برج از درون ۲۴ متر و از بیرون به بیست متر می رسد. شکل خارجی آن چند ضلعی منتظم سی ضلعی است. در بالای برج دو حاشیه از آجرهای بزرگ وجود دارد که بر روی آن مطلبی نوشته شده است. در ضلع جنوب غربی این برج روی یک آجر کلمه بسم الله با خط ثلث را می توان مشاهده نمود. تاریخ ساخت برج کاشانه بسطام که از بناهای قرن هفتمو هشتم هجری است بنا بر اطلاعات کتیبه روی آن به سال ۷۰۰ قمری باز می گردد. اهالی این شهر بر این عقیده هستند که این برج آتشکده زرتشتیان بوده و بعد از حمله اعراب به ایران تغییر کاربری داده است. این بنا در سال ۱۳۱۰ به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.

    مسجد جامع بسطام: مسجد بسطام بجای مانده از سده هشتم هجری قمری، حد فاصل ۲۰۰ متری آرامگاه بایزید بسطامی قرار گرفته است. این مسجد به دو قسمت تقسیم می گردد. قسمت اول عبارت است از صحن مسجد که دارای محرابی است با گچبری های بسیار زیبا و هنرمندانه مزین شده است. صحن مسجد مربع شکل است و دارای فضای بازی است. قسمت دوم از لحاظ شیوه و نوع ساخت با قسمت اول متفاوت است وبه شکل مسطتیل می باشد. این تفاوت در گچبری های آن به چشم می خورد. این مسجد در سال ۱۳۸۶ در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران به ثبت رسیده است.

    آرامگاه بایزید بسطامی: مقبره عارف شهیر بایزید بسطامی در شهر بسطام و شمال مقبره امامزاده محمد قرار دارد. مقبره این امامزاده مخروطی شکل است و به رنگ فیروزه ای مزین شده است.  این مقبره در عین سادگی بسیار زیباست و دارای تزئینات مختصری میباشد. اما همین تزینات ساده در مقبره بایزید بسطامی نیز به چشم نمی خورد. مجموعه آرامگاه بایزید بسطامی را می توان از مجموعه های آرامگاهی بزرگ با طرح نا منظم دانست که قدیمترین آثار آن به قرن های سوم تا پنجم تعلق دارند، اما بیشترین قسمت های آن در دوره ایلخانیان و پس از آن ساخته شده است.

    جنگل ابر: جنگل ابر را میتوان یکی از قدیمی ترین بخش های جنگل های هیرکانی شمال ایران دانست. این جنگل با داشتن ارزشمندترین زیستگاه جانوری و گیاهی در ایران دارای چشم انداز و موقعیت گردشگری بسیار خوبی است. جنگل ابر حدود ۳۵ هزار هکتار مساحت دارد وبه دلیل اینکه در بسیاری از فصول سال این منطقه را مه و ابر فرا گرفته و می توان در ارتفاعات جنگل بر فراز ابرها ایستاد، به جنگل ابر شهرت یافته است. از جمله گیاهانو درختان با ارزش این منطقه می توان به بلوط، افرا، توسکا، ون، اقاقیا، گلابی وحشی، ممرز، سوزنی برگها مانند لاریکس و کاج جنگلی اشاره نمود. این جنگل در سال ۱۳۸۹ با کلیه ارزش های جانوری و گیاهی اش بعنوان ۱۱۴ امین اثر ملی طبیعی ایران به ثبت رسیده است. در سال ۱۳۹۳ نیز در فهرست مناطق چهار گانه تحت حفاظت سازمان محیط زیست با رده “حفاظت از محیط زیست” به ثبت رسید. در این منطقه میتوان خدماتی از قبیل اقامتگاه بومی، سرویس بهداشتی مستقر در جنگل، راهنمای محلی و خدمات بومی دریافت نمود.

    خانه یغماییان: خانه یغماییان تنها خانه تاریخی بادگیر دار موجود در شاهرود است و ساخت آن به سال ۱۳۰۴ باز می گردد. معماری این بنا مربوط به دوره قاجاریه است و در محله مصلی واقع شده است و از معماری و تزئینات زیبایی برخوردار است. این عمارت در سال ۱۳۸۰ بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

    امامزاده سید جعفر و برج چهل دختران:  این آرامگاه در مرکز شهر دامغان قرار دارد که در کنار آن برج چهل دختران قرار گرفته است. این برج آجری است و ارتفاع ان حدود ۱۵ متر است و محیط خارجی برابر با ۲۳ متر داراست. این برج تقریبا به سبک برج طغرل در شهر ری تهران ساخته شده است که به سال ۴۴۶ هجری باز می گردد. در بیرون این برج کتیبه ای به چشم می خورد که با خط کوفی نوشته شده است.

    دامغان

    چشمه علی: چشمه علی که مهمترین تفرجگاه شهر دامغان بشمار می رود در شمال این شهر واقع شده است که در هر فصلی زیبایی خاص خودش را دارد. اینبنا دارای یک فضای محصور شده برای تفریح تابستانی شاهان قاجار بوده است. بنی چشمه علی در زمان فتحعلی شاه قاجار در داخل دریاچه ساخته شده است و دارای دوطبقه تحتانی و فوقانی شکل است. سازه های داخل این مجموعه به زمان صفویان باز می گردد اما کاربری تفریحی آن مختص دوره قاجاری است. در دو سوی سازه ای که داخل آب قرار دارد نشیمنگاهی برای شاهان به چشم می خورد. این مجموعه دارای حمام و گرمابه نیز بوده است که به مرور زمان از بین رفته اند.

    مسجد تاریخانه: مسجد تاریخانه در شهر دامغان قرار دارد ویکی از بهترین نمونه های مساجد نخستین در ایران و قدیمی ترین بناهای پس از اسلام در ایران  به شمار می رود. در روایات زمان ساخت این مسجد به دوره خلافت امام علی (ع) باز می گردد. در وجه تسمیه این بنا گفته اند تاری به معنی خداست و تاریخانه یعنی خدای خانه. عده ای بر این باورند که این مسجد در گذشته آتشکده ای بوده است که پس از حمله اعراب به این منطقه تغییر کابربری داده است. در جنب این مسجد زیبا و تاریخی مناره ای استوانه ای شکل وجود دارد مربوط به دوره غزنویان با آجرکاری های بسیار زیبا که ارتفتع ن به ۲۵ متر می رسد و دارای ۸۶ پله در داخل است.

     

    خوراکی

     استان سمنان به دلیل قرارگیری در منطقه‌ جغرافیایی با اقلیم بیابانی و نیمه بیابانی و همچنین به دلیل وضعیت آب و خاکش، از موقعیت کشاورزی مطلوبی برخوردار نیست اما با این وجود تنوع غذایی مناسبی دارد. از جمه آنها می توان به سبزی پلو دامغانی، خورشت هویج با پسته، گردو مرغوب، خلال پلو، ته چین گوشت مخصوص گرمسار، چرتمه پلو و مانی پلو را نام برد.

     

    صنایع دستی

    از جمله تولیدات بومی و صنایع دستی این استان میتوان به سرامیک سازی، سفال گری، قالیبافی، گلیم بافی، نمد مالی، چاپ قلمکاری اشاره کرد.

    سفالگری و سرامیک کاری: سفالگری که از مهمترین و قدیمی ترین دست ساخته های این استان است، و برخلاف آثار یافت شده فلزی، چوبی و … در زیر خاک فاسد نمی شوند و به خاطر این خصوصیت، به اطلاعات گویا درباره آن می توان پی برد. صنعت سفالگری در استان سمنان نیز از پیشینه زیادی برخوردار است.

     

    زنجان

    گنبد سلطانیه: گنبد سلطانیه بزرگترین گنبد تاریخی ایران و بزرگترین گنبد آجری جهان است و مقبره الجایتو می باشد که در سال  ۷۰۳ تا ۷۱۳ هجری قمری ساخته شده است و از آثار مهم معماری ایرانی اسلامی بوده که از شیوه معماری آذری به حساب می آید. گنبد سلطانیه در فهرست آثار ملی ایران و همچنین آثار میراث جهانی به ثبت رسیده است. گنبد این بنا دارای ۵/۴۸ متر ارتفاع و قطری به اندازه ۵/۲۵ متر داراست. این بنا در مدت ده سال توسط ۳۰۰۰ نفر کارگر ساخته شده است. تزئینات و نحوه ساخت این مقبره نقطه عطفی در معماری آن دوران بوده است که به معماری ایلخانی شهرت دارد. تزئینات بکار رفته در این بنای تاریخی انواع کاشی کاری، نقاشی روی گچ، آجرکاری مشبک، مقرنس کاری و آجری و کتیبه هایی با مضمون آیات قرانی هستند.  این بنا شامل هشت ایوان و هشت مناره است که به گفته برخی کارشناسان از هشت در بهشت الگو گرفته است. گنبد سلطانیه از نظر ارتفاع پس از کلیسای تاریخی سانتاماریا دلفیوره در فلورانس و مسجد ایاصوفیه در استانبول سومین گنبد مرتفع جهان است.

    بقعه ملا حسن کاشی: این بنا آرامگاهی است در جنوب شرقی محوطه تاریخی گنبد سلطانیه که در زمان شها طهماسب صفوی برای مولانا حسن کاشی معروف به شیرازی از علمای حکمت الهی ساخته شده است. مقبره مولانا حسن کاشی مطابق با الگوی مقبره سازی عصر صفوی بنا شده است که دارای پلانی به شکل هشت ضلعی بوده که در نمای داخلی تبدیل به فضای چلیپایی می شود. از جمله ویژگی های این بنا کاربرد خط معقلی (یا خط بنایی: از انواع خوشنویسی اسلامی از نوع خط کوفی) که به شیوه آجر و کاشی فیروزه ای رنگ بر الگوی گنبد و نمای خارجی بدنه اجرا شده، قرینه سازی در ساختار، و تزئینات مقرنسی از نوع معلق به رنگ سفید و قهوه ای در سطوح داخلی گنبد میباشد.

    مسجد جامع زنجان: بنای مسجد و مدرسه جامع زنجان معروف به مسجد سیدف در قرن سیزدهم هجری قمری (سال ۱۲۴۲) در دوره قاجاریه ساخته شده است. این مسجد توسط “عبدالله میرزا دارا” از پسران فتحعلی شاه قاجار بنا شده است. این مسجد که در قلب بافت قدیمی شهر زنجان قرار دارد در گذشته به نامهایی همچون مسجد دارا، مسجد سلطانی و مسجد جمعه نیز شهرت داشته است. این بنای تاریخی از بزرگترین و زیباترین مساجد استان زنجان به شمار می رود و معماری آن به شکل چهار ایوانی است.

    غار کتله خور: کتله خور غاری است آبی وخشکی ودر ۸۰ کیلومتری خدابنده واقع شده است. این غار با طول تقریبی ۱۰ کیلومتر بطور طبیعی از شسته شدن و فرسایش آهک ایجاد شده است. غار کتله خور قبل از سال ۱۳۰۰ خورشیدی کسف شده است. این غار از لحاظ کیفیت بلورها و زیبایی قندیل هایش و تعداد طبقات اولین غار آهکی ایران شناخته شده است. غار کتله خور دارای زیباترین استالاگمیت هایی (مخروط های آهکی هستند که در کف غارها در اثر چکیدن قطره های آب آهک از ثقف غار تشکیل می شوند) است که در نوع خود بی نظیر هستند. از عمر این غار چیثزی در حدود ۱۲۰ میلیون سال می گذرد و تا به امروز دستخوش تغییرات و تحولات بسیاری بوده است که از جمله آنها می توان شکستگیهای حاصل از زمین لرزه، گسل خوردگیا، لغزش ها و ریزشها را نام برد.

    رختشورخانه (موزه مردم شناسی): بنای رخت شورخانه در بافت قدیمی شهر زنجان واقع شده است. این بنا در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی ساخته شده و دارای معماری دوره قاجاریه است. این رختشورخانه در زمان خود شبانه روز برای آحاد مردم باز بوده است تا مردم لباسها و رخت خود را در آن به شکل رایگان میشسته اند. این بنای تاریخی از دو قسمت تشکیل شده است؛ قسمت اول مربوط به سرایداری و محل مدیریت بوده و بخش دیگر آن فضاهای مربوط به امر شستشو بوده است. این بنا در حال حاضر بعنوان موزه مردم شناسی زنجن مورد بازدید عموم واقع شده است و در نمونه خود بعنوان رختشورخانه عمومی در جهان نمونه است.

    موزه عمارت ذوالفقاری: ساختمان این بنای تاریخی که به سبک بناهای اواخر دوره قاجار ساخته شده است، از سبک ساختمانهای گوتیک اروپایی الهام گرفته شده است. دارای سقف شیروانی است و در بالای هسته مرکزی بنا، نورگیر بسیار زیبایی وجود دارد که به کلاه فرنگی شهرت دارد. در حال حاضر در این بنای تاریخی موزه ای است که سه تن از مردان نمکی در آن به نمایش گذاشته شده اند. این عمارت در سال ۱۳۷۵ به ثبت فهرست آثار ملی ایران رسیده است.

    مردان نمکی: مردان نمکی نام چند مومیایی مردی است که در سال ۱۳۷۲ (۱۹۹۳ میلادی) در معدن نمک “چهراباد” زنجان کشف شدند. از میان مردان نمکی کشف شده سه مرد نمکی مربوط به دوره هخامنشیان و دو مرد نمکی دیگر نیز به اواخر دوره ساسانیان هستد. بررسی های اولیه روی بقایای انسانی پس از انتقال یکی از این مومیایی ها به میراث فرهنگی، نشان می داد این بقایا متعلق به مردی است میانسال با میانگین قد حدود ۱۸۰ سانت که در جریان ریزش دیواره هاو سقف تونل در معدن کشف شده بود. از جمله اشایی که همراه این مرد نمکی یافت شد می توان به تکه سبد و میخ های چوبی، طناب های گیاهی و منسوجات اشاره نمود.

    کاروانسرای سنگی: کاروانسرای سنگی زنجان بجای مانده از دوران قاجاریه است و هم اکنون بعنوان یک موزه رستوران به گردشگران خدمات ارائه می دهد. پلان این کاروانسرا به شکل چهار ایوانی است و حجره های آن در یک طبقه قرار دارند و دارای سقفهای فوسی شکل میباشد. استفاده از سنگ بعنوان مصالح اصلی در ساخت کاروانسرا باعث شده است که این بنا با عنوان کاروانسرای سنگی شهرت داشته باشد. این بنا از لحاظ این که تنها بنای باقی مانده از کاروانسراهای استان زنجان است دارای اهمیت و ارزش فراوانی است.

    معبد داش کسن (معبد اژدها): معبد داش کسن در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی سلطانیه در نزدیکی روستای ویر قرار دارد. در این معبد تصویر دو اژدها بصورت قرینه در مقابل یکدیگر حجاری شده است. این معبد دارای سه طاق نسبتا عمیق است که در دل کوه حکاکی شده اند و در مجاورت آنها محراب هایی با تزئینات مقرنس اجرا شده است. معبد داش کسن، یکی از بهترین نمونه های معماری صخره ای در ایران است و قدمت آن به ارغوان شاه پدر سلطان محمد خدابنده باز میگردد.

    پل میربهاء الدین: این پل تاریخی که به نام پل کهنه نیز معروف است بر بستر رودخانه زنجان رود و در مسیر زنجان به کردستان واقع شده است. پل میربهاء الدین از نظر قدمت به اواسط دوره قاجاریه و دوران حکومت ناصرالدین شاه قاجار میرسد و سازنده آن فردی بنام میربهاء الدین به سال ۱۳۱۲ هجری قمری بوده است. این پل در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل تاریخی تماما با آجر بنا شده است و در نمای داخلی بزرگترین طاق آن به خط معقلی بسیار زیبایی تاریخ ساخت آن (۱۳۱۲ ه.ق) با  ذکر جمله یا علی بصورت قرینه نقش شده است. دهانه های طاق های این پل عریض هستند و به سبک جناقی یا ضربدری اجرا شده اند.

    خانه توفیقی: خانه توفیقی عمارتی است بجای مانده از اواخر دوره قاجاری و اوایل دوره پهلوی که در شهر زنجان قرار دارد. این بنای دو طبقه در بافت قدیمی شهر واقع شده است  و از لحاظ معماری به سبک معماری با لگوی متقارنمعمول دوران قاجاری ساخته شده است. این اثر در سال ۱۳۷۸ به فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است. عمارت توفیقی روزگاری محل زندگی یکی از رجال زنجان بوده است وحاج علی اکبر توفیقی نام داشته است. وی بعنوان رئیس بلدیه (شهردار) شهر زنجان به سال ۱۳۰۰ هجری قمری اقدامات موثری برای آبادانی و  رفاه شهرستان زنجان انجام داده بود و در بین مردم فردی خوشنام و معروف بوده است.

    سایر

    آتشکده الزین (طارم): آتشکده الزین یا الیز بنایی است در محدوده شهرستان طارم که قدمت آن به دوره ساسانیان باز می گردد. این بنا در زمان ساسانیان بسیار مقدس بوده است و بعنوان عبادتگاه مورد استفاده قرار می گرفته است. آتشکده الزین از سنگ و گچساخته شده است که روی چهارطاقی سنگی قرار گرفته است و اطراف آن را قبرستان احاطه کرده است. قدمت این قبرستان نیز به دوره اسلامی باز میگردد. این آتشکده در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

    بقعه زید الکبیر (ابهر):  زید الکبیر از زیارتگاه های معتبر و معروف اهالی ابهر و اطراف است. این بنا دارای برج و گنبدی مخروطی شکل و از آجر ساخته شده است. بر فراز این بقعه گنبد کاشی کاری شده بسیار زیبایی با جرزهای چهارگانه نشست و ابهت خاصی به این بنا بخشیده است.

    قلعه باستانی بهستان (ماه نشان): قلعه بهستان یا گهن دژ در شهرستان ماه نشان استان زنجان قرار دارد و قدمت این بنا به دوره هخامنشیان برمیگردد. قلعه بهستان یکی از بیست قلعه شهرستان ماه نشان است که قدمت آن به قرن پنج هجری قمری تخمین زده شده است. به علت شرایطزمانی آن دوره، حاکمان جهت دفاع از خود و مردم اقدام به ساخت اینقلعه کرده اند. طبقات بالای این قلعه جهت دفاع وطبقات پایین تر بعنوان زاغه و محل نگهداری آذوقه ی مردم مورد استفاده قرار میگرفت. این قلعه که در دل کوهی از جنس خاک سفت و سخت بنا شده است، به علت وزش باد های تندو فرساش خاک در حال تخریب است. سازندگان قلعه با در نظر داشتن طرح اولیه، اقدام به کندن کوه و تخلیه خاکها و سنگ ها کرده اند و اتاق ها ر بوجود آورده اند و به هر تعدادی که به اتاق های آن اضافه شده راه های ارتباطی آنها به مجموعه نیز به صورت دالانهایی افزوده شده است. راه پله های ضلع شمال غربی اینقلعه بعنوان یکی از مناطق دست نخورده و سالمدژ است که بالای این پله ها، اتاقی به شکل طاق محراب های مسجد دوران اسلامی تزئین شده است و متعلق به همین دوره میباشد و راه پله های زیاد با عرض یک متر نیز اقتباس از این سبک معماری است. این دژ نیز بعنوان آثار ملی ایران به صبت رسیده است.

    دودکش جن یا تخت دیو (ماه نشان): تخت دیو پدیده ای است فرسایشی و طبیعی، که ستونها و رشته های دیوار مانندی ایجاد میکند. این ستونها که معمولا در قسمت بالایی آنها یک قطعه سنگ بزرگ یا بخشی از یک لایه سخت باقی میماند اصطلاحا دودکش جن یا تخت دیو نامیده می شوند. در منطقه ماه نشان استان زنجان مجموعه ای از این ستونها در اشکال و اندازه های مختلفی وجود دارند وبعنوان جاذبه ای طبیعی مورد توجه بسیاری از گردشگران واقع شده اند.

     

    خوراکی

    خوراکیهای این استان بسیار خوشمزه هستند. از جمله آنها می توان به نان اردک، انگشت پیچ، سبزی گل آقا، سبزی ماتار و پیاز کوهی را نام برد.

    نان اردک: این نان که در زنجان بسیار مورد مصرف قرار میگیرد نوعی نان سنتی است که در ابتدا توسط زنان محلی پخته می شد و لی امروزه در بسیاری از شیرینی پزی های شهر می توان سراغ آن را گرفت. آرد نان بربری، تخم مرغ، شیر، شکر و روغن مواد تشکیل دهنده این نان سنتی هستند. که پس از مخلوط کردنمواد، آن را در روغن سرخ میکنند.

     

    صنایع دستی

    ساخت اشیاء فلزی از دیرباز در استان زنجان رواج بسیار داشته است و از جمله آنها می توان هنرهایی که به ساخت اشیای فلزی در ارتباط است می اتوان ملیله کاری، چاقو سازی و چاروق دوزی را نام برد. از دیگر صنایع دستی این استان می توان به مسگری، بافت فرش وگلیم دستبافت، جاجیم، تابلو خاتم، رنگرزی، گیوه بافی و سفالگری اشاره نمود.

    صنعت چاقوسازی: از معروفترین صنایع دستی استان زنجان ساخت چاقو است که در کل ایران شهرت دارد. این هنر به مدتها پیش باز می گردد و نسل به نسل به هنرمندان معاصر منتقل شده است. چاقوهای دست ساز این استان معمولا از فولاد محکم وضد زنگ تولید میشوند که پس از اجرای عملیاتی مانند چکش کاری و حرارت دادن به فلز سختی تبدیل می شوندو بر برش و تیز بودن چاقو تاثیر مطلوبی دارد.

    چاروق دورزی: چاروق نوعی کفش است که برای عبور از مناطق سختو کوهستانی از چرم گاو و با نخ گلابتون دوخته می شود و از صنایع دستی استان زنجان می باشد. این هنر به دوران ساسانیان باز می گرددو اوج رونق آن مانند بسیاری از صنایع دستی شهرهای ایران به دوره صفویه میرسد. تنوع در نقش و رنگبندی در چاروق ها نظر هر بیننده ای را جلب می کند. انواع مختلف چاروق تمام چرم، توری، پرده بند و تمام پوست هستند. که هر یک برای خود روش و سبک خاصی در ساخت دارند و از جنس چرم، پنبه، ابریشم و پوست عمل آوری شده تولید می شوند. امروزه بیشتر این نوع پاپوش ها جنبه تزئینی و سوغات دارند و کمتر مورد استفاده قرار می گیرند.

    حلول ماه مبارک رمضان بر عموم مسلمانان مبارکباد

    استان خوزستان در جنوب غربی ایران در جوار خلیج فارس و رودخانه اروند و اصلی ترین مراکز استخراج نفت در ایران قرار گرفته است. در این منطقه زیبا تیره های متنوعی از ایرانیان را می توان مشاهده کرد. از عرب گرفته تا کردها و بختیاری ها و لرها. شیعه و سنی. همگی در کنار هم با آیین و رسوم مخصوص خودشان.  استانی که شاید به جرات بتوان گفت بیشترین خاطرات را از جنگ با عراق دارد و بیشترین تلفات انسانی و مالی را داشته است. همین ایستادگی و مقاومت مردمان دلیرش زبانزد شده و از یادها نخواهد رفت. از نظر تاریخی نیز خوزستان کهن ترین منطقه فلات ایران است که تاریخ زیست در این ناحیه از ایان به ۲۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد. مهمترین آثار بجای مانده در این استان از دوره عیلامیها، هخامنشیان و ساسانیان به جای مانده است.

    اهواز

    پل کارون و رودخانه کارون (اهواز): پل سفید اهواز یا پل هلالی یا پل معلق نام یکی از پلهای شهر اهواز است که از نمادهای این شهر زیبا محسوب می شود. این پل در سال ۱۳۱۵ خورشیدی بر روی رودخانه پر آب کارون بنا شده است و دارای دو قوس بتنی ۱۲ و ۲۰ متری میباشد. رود کارون پر آب ترین و بزرگترین رودخانه استان خوزستان و ایران است. این رود در سنگ نوشته های باستانی کرن، کرنک و کوهرنگ نیز نامیده شده است و اولین تمدنهای بشری در کنار ایم رودخانه تشکیل گردیده اند. رودخانه کارون ۱۱۷ امین اثر طبیعی است که توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران در فهرست میراث طبیعی ایران به ثبت رسیده است.

    فلافل خوری در لشگر آباد: بازار فلافل اهواز یکی از مراکز فروش فلافل است که در محله عرب نشین بنام لشگرآباد قرار دارد. این بازار با داشتن صدها مغازه فلافلی، یکی از جاذبه های توریستی اهواز مبدل گشته است. فروش اغذیه در این بازار شلوغ و کاملا سنتی بصورت سلف سرویس بوده وعلاوه بر فلافل انواع سمبوسه، کپه و سوسیس بندری نیز عرضه میشود.

    آرامگاه علی بن مهزیار اهوازی: در شمال شهر اهوار نزدیک رودخانه کارون بقعه ای به چشم می خورد که بقعه علی فرزند مهزیار معروف به اهوازی است. وی فقیهی صاحب نام و عالمی است که در سنه ۲۰۰ هجری قمری می زیسته است. علی بن مهزیاری از شاگردان برگزیده امام رضا بود و از جانب آن حضرت جانشین عبدالله بن جندب وکیل امام صادق و امام کاظم شدند.

    شوش

    معبد چغازنبیل: چغازنبیل که به زیگورات دوراونتاش شهرت دارد، نیایشگاهی است باستانی که در در زمان عیلامیها در حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد مسیح ساخته شده است. این سازه عظیمو زیبا در سال ۱۹۷۹ میلادی اولین اثر تاریخی از ایران است که در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفته است. این نیایشگاه توسط اونتاش گال، پادشاه بزرگ ایلام باستان،  و برای ستایش ایزد اینشوشیناک (نگهبان شهر باستانی شوش) بنا شده است. مکان جغرافیایی زیگورات چغازنبیل در ۴۵ کیلومتری شوش و ۳۵ کیلومتری غرب شوشتر در نزدیکی منطقه باستانی هفت تپه میباشد. تفاوت زیگورات چغازنبیل با زیگورات های بین النهرین در این است که در آن منطقه، طبقات بالایی زیگورات ها روی طبقه زیرین ساخته می شده اند اما در چغازنبیل بیدن شکل است که تمامی طبقات شالوده مجزایی دارندو همه آنها از کف زمین بنیان شده ان د. بلندی آغازین آن ۵۲ متر و دارای پنجطبقه است. امروزه ارتفاع آن ۲۵ متر و تنها دو طبقه و نیم از آن سالم باقی مانده است. دور تا دور چغازنبیل را دیواری احاطه کرده است که در مجاورت آن در سمت شمال غربی معابدی بنا شده است. همچنین معابد کوچکتری نیز در سمت شمال شرقی دیده می شوند. در خارج از این حصارها بقایای اندک خانه های مسکونی شهر نیز به چشم می خورد که یکی از جاذبه های این شهر سیستم آبرسانی آن است.

    کاخ داریوش: کاخ آپادانا یا کاخ داریوش قصر زمستانی شاهان هخامنشی و کاخ اصلی داریوش یکم بوده است. این کاخ به دستور داریوش بزرگ پادشاه هخامنشی در حدود سال های ۵۱۵ تا ۵۲۱ پیش از میلاد مسیح در شهر باستانی شوش نهاده شده است.  دیوارهای این کاخاز خشت و ستونهای آن از جنس سنگ هستند. کاخ داریوش واحدهای مختلفی از جمله تالار بار عام، حرمسرا، دروازهو کاخ پذیرایی ونیز سه حیاط مرکزی داشته است. دیوارهای داخلی این کاخ با آجر لعابدار منقوش به طرح های سپاهیان، شیر بالدار و نقش پل نیلوفر مزین شده اند و بقایای به جای مانده آنه در موزه های خارجی و داخلی نگهداری می شوند که مهمترین آنها در موزه لوور فرانسه هستند. کاخ داریوش (کاخ آپادانا) در زمان اردشیر اول (۴۶۱ پیش از میلاد) در اثر آتش سوزی دچار آسیب های جدی شد که توسط اردشیر دوم  (۳۵۹ پیش از میلاد) بازسازی شده است. در سال ۱۸۸۰ میلادی یک گروه از باستان شناسان فرانسوی این کاخ را از دل خاک بیرون کشیدند و ستونها و سر ستونهای کاخ را بریدند و به فرانسه (موزه لوور) منتقل کردند و امروزه در شوش و در مکان کاخ تنها چند ستون و سر ستون شکسته موجود است و دیگر کاخ شکل و شمایل اصلی و گذشته خود را ندارد.

    قلعه شوش: قلعه شوش قلعه ای است که توسط “ژاک دمورگان” فرانسوی برای سکونت باستان شناسان فرانسوی که در محوطه کاخ داریوش کار می کردند بر روی تپه ای تاریخی بنا شده است. این قلعه دارای نقشه ای با معماری قرون وسطایی است. این قلعه با استفاده از آجرهای بدست آمده از کاخ داریوش و تعدادی از آجرهای منقوش به خط میخی بدست آمده از چغازنبیل که ناشی از تخریب قسمتهایی از این بنا بوده ساخته شده است و مدت ساخت آن پانزده سال به طول انجامیده است.

    آرامگاه دانیال نبی: دانیال یکی از پیامبران بنی اسرائیل در قرن هفتم پیش از میلاد است. وی به همراه عده ای از قوم یهود به ایران مهاجرت نمود ودر شوش ساکن شد و در آنجا نیز درگذشت. گنبد این مقبره مخروطی و پله ای شکل است که از نوع مقبره های رایج در این منطقه میباشد. دانیال نبی در باور ادیان ابراهیمی یکی از پیامبران بنی اسرائیل (قرن هفتم پیش از میلاد) است. دانیال به زبان عبری به معنای “خدا حاکم است” میباشد. این بنای زیبا و تاریخی در نزدیکی کاخ داریوش قرار دارد و محل زیارت بسیاری از مردم این استان مبدل شده است.

    شوشتر

    سازه های آبی شوشتر: سازه های آبی و تاریخی شوشتر مجموعه ای به هم پیوسته از پلها، سدها، آسیاب ها، کانالها و تونلهای عظیمی است که برای هدایت آب ساخته شده اند و با یکدیگر در ارتباط هستند. این بنای تاریخی و منحصر به فرد در زمان هخامنشیان تا ساسانیان برای بهره گیری بیشتر از آب ساخته شده است. این سازه ها بعنوان دهمین اثر ملی ایران با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر بصورت یکجا در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. در سفرنامه “ژان دیولافوا” باستان شناس نامدار فرانسوی از این محوطه بعنوان بزرگترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی در جهان یاد شده است.  جالب توجه است که بخش های زیادی از این سازه آبی همچنان مشغول به کار هستند.

    موزه مستوفی (رستوران سنتی): مجموعه رستوران و موزه مستوفی یکی از بناهای تاریخی و با ارزش شهر شوشتر می باشد. این بنا متعلق به دوره قاجاریه است. اینمجموعه توسط گروهی در شهر شوشتر در راستای راهبرد توسعه فرهنگی و گردشگری در این شهر راه اندازی شده است که شامل موزه، عکسخانه، رستوران و فروش صنایع دستی میباشد. در رستوران آن به غیر از غذاهای سنتی و ایرانی می توان از انواع غذاهای رایج در استان خوزستان و بخصوص شوشتر میل نمود. این بنا در سال ۱۳۷۸ بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. موزه مستوفی که در واقع شبستان خانه تاریخی مستوفی است، تاریخچه شوشتر متشکل از اشیاء باستانی و تاریخی این منطقه و موزه مردم شناسی شوشتر را شامل می گردد. از جمله اشیائی که در این موزه نگهداری می شوند می توان به آجر نوشته دوره عیلامی و سکه های دوران الیمایی و ساسانی،اشیائی از دوران اسلامی و نیز جواهرات قیدیمی و محلی مردم شوشتر اشاره نمود.

    بقعه سید محمد بازار: بقعه سید محمد بازار مربوط به دوره صفوی است و در شهر شوشتر واقع شده واثری است که بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سید محمد بازار از نوادگان امام موسی کاظم است. این بقعه یک درب فلزی مشبک تیره رنگدارد که در شمال بقعه قرا رگرفته است. یک نقاشی با زمینه سورمه ای رنگ با خط سیاه تاریخ مرمت بنا را در دوره احمدشاه قاجار ذکر میکند. در دو سوی درب دو کتیبه اما با متن عربی روی سنگ نوشته ای به چشم می خورد که مربوط به دوره صفویه است. تزیینات گلدسته این بنا از کاشی آبی رنگ با نقوش هندسی است. گنبد بقعه سید محمد بازار از لحاظ حجم بزرگترین گنبد در شوشتر است که توسط کاشی های فیروزه ای تزئین شده است.

    نهر داریون: داریون نهری است در شهر شوشتر که از رود شطیط جدا می شود و مجددا به آن ملحق می شود. این نهر داریون یا داریوش نام دارد و در زمان داریوش هخامنشی حفر گردیده است. نهر داریون یکی از یادگارهای دوران ساسانی است که در دوره پهلوی مورد ترمیم قرار گرفته است. سردهانه این نهر در زیر قلعه سلاسل قرار دارد و توسط میراب ها از همین قلعه کنترل می شود. وظیفه این نهر، آبیاری دشت میاناب شوشتر بوده است.

    دزفول

    آبشار شوی: آبشار شوی یکی از بزرگترین و زیباترین آبشارهای ایران در رشته کوه های زاگرس است که در کوهی به همین نام قرار دارد. این آبشار در شهر دزفول در شمال استان خوزستان واقع شده است. ارتفاع این آبشار در حدود ۸۵ متر و عرض آن نیز ۷۰ متر است. این آبشار فصل بهار یکی از زیباترین جاذبه های طبیعی شمال خوزستان بوده و گردشگران زیادی برای دیدن آن به این منطقه سفر می کنند. البته به دلیل مسیر نسبتا طولانی رسیدن به این آبشار با پای پیاده و عدم مسیر دسترسی با خودرو نسب به بسیاری از جاذبه های طبیعی دیگر دست نخورده و بکر باقی مانده است. از سایر آبشارهای زیبای این استان می توان به آبشارهای شیوند، بابا روز بهان و آرپناه اشاره کرد.

    پل تاریخی دزفول: پل تاریخی دزفول مهمترین اثر تاریخی این شهرستان به شمار می رود. این پل در حدود ۱۷۵۰ سال پیش به دستور شاپور دوم ساسانی به کمک اسیران رومی بر روی رود دز بنا شده است. این پل برای همین به پل رومینیز مشهور است. شاپور دوم همچنین برای حفاظت از پل قلعه ای نیز در نزدیکی آن بنا کرد که در محل قدیمی آن محله ای بنام “محله قلعه” وجود داشته است. بنای فعلی این قلعه که بر روی قلعه ویران شده پیشین ساخته شده است مربوط به دوره صفویه است. ساختمان پل متشکل از بافت معماری متعلق به دو دوره تاریخی است؛ بخش هایی از پایه های پل مربوط به دوره ساسانی و بخش طاقدیسها مربوط به دوره صفویه است.

    سایر

    کول فرح (ایذه):  کول فرح نام تنگه ای است در هفت کیلومتری شمال شرقی ایذه که دارای شش نقش برجسته ایلامی میباشد. همچنین بقایایی از گورها، کانالهای آب و بقایای ساختمان نیز در این محل به چشممی خورد. از سنگ نوشته های این تنگه می توان متوجه شد این محل عبادتگاه نارسینا یکی از خدایان ایلامی بوده است. کول به معنای تنگه باز وگشاد و فرح به معنی شاد است. در محوطه باستانی کول فرح شش نقش برجسته از دوران ایلام بر جای مانده است که در تمامی آنها افراد با پای برهنه در حال نواختن و نوازندگی و به جای آوردن مراسمو آیین مذهبی خود هستند و از وجود این نقش برجست ها چنین اثبات می شود که این محوطه یک منطقه جهت برگزاری مراسم مذهبی و معنوی در گذشته بوده است.

    خرمشهر: خرمشهر یکی از شهرهای جنوب غربی استان خوزستاناست که به شهر خون معروف است. شهری که با تلاش و ایستادگی دلیرمردان و شیرزنان ایرانی از دست متجاوزان در هشت سال جنگ ایران و عراق خارج گردید. این شهر در محل تلاقی اروند رود و کارون قرار دارد. خرمشهر شهری است دارای قدمت و ارزشمند برای استان. اولین اسکله این شهر مربوط به سال ۱۳۰۸  خورشیدی است. مسجد جامع خرمشهر نیز یکی از اثار دیدنی و گردشگری آن است که در زمان حمله و اشغال نیروهای عراقی این مسجد بارها مورد هجوم و تخریب قرار گرفه است و همچنان آثار گلوله های را میتوان بر بدنه این بنا مشاهده کرد.

    موزه آبادان: موزه آبادان یکی از موزه های قدیمی ایران است که در شهر آبادان در استان خوزستان قرار دارد. این موزه در سال ۱۳۳۸ خورشیدی با مجموعه ای از آثاری از دوره ما قبل تاریخ، تاریخی و معاصر افتتاح شده است. ساختمان این موزه از معماری سنتی ایرانی الهام گرفته است و دارای گنبدی به ارتفاع ۵/۲۲ متر است که متاثر از گنبد مقبره دانیال نبی می باشد . این موزه دارای یک طبقه است که از آغاز احداث آن دارای چهار تالار برای نمایش موزه باستان شناسی و مردم شناسی و هنرهای ملی بوده است. کنبد مخروطی آن دارای هشت ستون اصلی است که این ستونها در رای به یکدیگر متصل شده اند.  در تالار اصلی این موزه محل نمایش آثار دائمی از جمله آثار بدست آمده از شوش وآثار دوره صفویه و قاجاریه است. آثار مردمشناسی وهنرهای سنتی نیز در این مجموعه قرار دارند. یکی از تالارهای جنبی موزه نیز به تالار نمایشگاههای موقت اختصاص داده شده است و تالار جنبی دیگر را به کتابخانه و سالن احتماعات کرده اند.

    خوراکی

    در شهرهای مختلف استان خوزستان می توان شاهد تنوع خوراکی ها و غذاهای بسیار خوشمزه ای بود که می توان به قلیه ماهی، فلافل، انواع سمبوسه، سوسیس بندری، قهوه عربی، انواع ماهی کباب شده و سرخ شده، حمیس دزفول، اشکنه، شیر گاو میش، بستنی گاو میش، پوکورا، نافله، انواع خرما، آش ارده را نام برد. غذاهای این ناحیه جنوبی از ایران نیز به مانند سایر شهرهای جنوبی با طمع تند و آتشین فلفل همراه است.

    آداب قهوه خوردن در مضیف: برای این منظور باید به روستای بردیه بروید. از اهواز به سمت سوسنگرد، شش کیلومتر پس از سوسنگرد در مسیر بستان، در سمت چپ جاده به روستای بردیه می توانید بروید. در ابتدای روستا بنایی متفاوت و باشکوهی که از نی ساخته شده نظرتان را جلب می کند، نام این بنای دست ساز مضیف نام دارد. مضیف یکی از مهم ترین فضاهای جمعی عرب های خوزستان است و میراثی است با فرهنگی کهن در پس ان. در گذشته افراد قبیله های مختلف در مضیف جمع می شدند، هم دیداری تازه می کردند هم اگر مشکلی بود همان جا با گفتگو حلش می کردند. امروزه تنها دو مضیف در ایران باقی مانده است، یکی در این روستاست و یکی نیز در شهرستان شادگان که توسط شهرداری بنا شده است. در مضیف نوعی قهوه عربی از شما پذیرایی می شود، خورد این قهوه آداب و رسوم خاص خود را دارد ؛ اگر سمت راست مضیف نشسته اید، اولین کسی هستید که قهوه نصیبتان می شود. میزبان قهوه را با دله یا همان ظرفی که قهوه را در آن ریخته است در فنجان های بدون دسته ای به شما تعارف می کند. شما هم باید آن را با دست راست بگیرید و بدون این که فنجان را روی زمین بگذارید آن را بنوشید. بعد از فنجان اول اگر قصد نوشیدن بار دوم را دارید فنجان را بدون هیچ حرکتی به میزبان بدهید، در غیر این صورت فنجان خالیتان را به چپ و راست تکان دهید. یادتان باشد تا زمانی که فنجان را تکان ندهید پی در پی قهوه برایتان ریخته خواهد شد. میهمان حق حمل دله را ندارد و این تنها به عهده میزبان بودهف پس هرگز درخواست چنین کاری را نکنید. در صورت حضور  پسران، پدر قهوه تعارف می کند و در نبود پدر این کار وظیفه پسر بزرگتر خواهد بود.

    فلافل:  فلافل غذایی است بسیار خوشمزه و خصوص شهرهای جنوبی ایران. مرکز اصلی فروش این خوراک لذیذ شهر اهواز و منطقعه توریستی لشگر آباد است. فلافل را با انواع نان ها و همراه با سس میتوان خورد. مایه اصلی فلافل از نخود و ادویه است که مایه خمیر آن را در روغن زیاد سرخ می کنند. فلافل را میتوان مراه با ترشیجات، کاهو و بصورت ساندویچ یا خوراک میل کرد.

    صنایع دستی

    از جمله صنایع دستی و سوغات شهرهای مختلف این استان می توان به عبا بافی، احرامی بافی، قلمنی، حصیر بافی، گلیم بافی و کپوبافی اشاره نمود.

    کپوبافی: کپوبافی از صنایع دستی مرسوم در جنوب ایران و استان خوزستان است که بیشتر در شهرستان دزفول رواج دارد. کپوبافی در واقع نوعی حصیر بافی است که در آن از کاموای رنگی برای تزئین بافته های حضیری استفاده میشود. شیوه بافندگی در کپوبافی با حصیر بافی نیز فرق هایی وجود دارد. در این روش بافت، که به بافت فتیله ای شهرت دارد دارای استحکام و قابلیت بیشتری است و این از ویژگی های بارز این محصول بومی به شمار می رود. الیاف مورد استفاده برای بافت این محصول الیاف تهییه شده از برگ خرما است که به دور نوعی نی مردابی بنام “کرتک” میپیچند. سپس با تزئینات متنوعی با کامواهای رنگی آن را پوشش میدهند.

    قلم نی: قلمنی از ابزارهای مهم در خوشنویسی است که در این استان تولید می شود و از کیفیت بالایی برخوردار است. این محصول از نوعی نی طبیعی که در خوزستان می روید ساخته می شود.  قدمت استفاده از قلم نی برای نوشتن به دوران مصر باستان بر می گردد که در آن زمان وسیله ای برای نوشتن بر روی پاپیروس بوده است. مرغوب ترین نوع قلم نی ایرانی، قلم نی دزفولی است که از نی دزفولی تهییه می شود. این نی خودرو است و در حاشیه رودها رشد می کند. تولید قلم نی در دزفول قدمت طولانی دارد و به پنج قرن پیش می رسد.

    استان خراسان رضوی را همه با نام مشهد مقدس می شناسند. شهر امام رضا (ع). شهری مقدس و زیارتگاه عاشقان وی. شهری که بعنوان قطب گردشگری مذهبی در ایران از داخل و خارج مسافر و زائر دارد. این استان که در منتهی الیه شمال شرقی ایران قرار دارد از شمال با کشور ترکمنستان و افغانستان همسایه است و همسایه های داخلی آن خراسان جنوبی، یزد، سمنان و خراسان شمالی هستند. خراسان در زبان فارسی یعنی خاور زمین و از دو کلمه خور به معنی آفتاب و آسان به معنی محل طلوع خورشید تشکیل شده است که در کنار یکدیگر به معنی طلوع آفتاب است و واژه رضوی در نام این استان به مقبره امام رضا در شهر مشهد اشاره دارد.

     

    مشهد

    حرم امام رضا (ع): مقبره امام رضا امام هشتم شیعیان در شهر مشهد قرار دارد و زیارتگاه مهم و با ارزشی است برای مسلمان ایران و سایر کشورهای مسلمان. وجود این بارگاه در شهر مشهد باعث شده است تا صنعت گردشگری این شهر رونق زیادی پیدا کند و نه تنها بعنوان گردشگری مذهبی بلکه امروزه بعنوان گردشگری سلامت و سایر جاذبه های توریستی از اهمیت بالایی برخوردار باشد. گنبد حرم امام رضا تا زمان صفویه مزین به کاشی کاری نفیسی بوده است که در سال ۹۳۲ هجری، شاه طهماسب اول کاشی های مزبور را جمع آوری می کند و گنبد را با طلاپوشش می دهد. این حرم همچنین دارای ۲۱ رواق که دور تا دور حرم قرار دارند می باشد. از دیگر بخش های این مجموعه می توان مساجد، آرامگاه ها، رواق و صحن آن را نام برد.

    مسجد گوهرشاد: مسجد گوهر شاد درجنوب حرم امام رضا در شهر مشهد قرار دارد و تاریخ ساخت آن به سال ۸۲۱ هجری قمری میرسد. این مسجد به دستور گوهرشاد همسر شاهرخ از پادشاهان تیموری بنا شده است. به دلیل ظرافت و زیبایی کاشی کاری و خط و اسلوب معماری مسجد از نفیس ترین شاهکارهای معماری ایرانی اسلامی در دوره تیموریان است. نام گوهرشاد در دو محل با کاشی معرق نگاشته شده است. یکی در قسمت بالای دربنقره ای که به دارالسیاده (نام یکی از رواق های این مسجد) می رود و دیگری بر کتیبه ایوان مقصوه (مهمترین ایوان این مسجد) که به خط زیبای شاهزاده بایسنقر می باشد. در قسمت وسط نیز کتیبه ای به نام محمد رضا امامی وجود دارد. شیوه معماری این بنای زیبا به سبک معماری مساجد چهار ایوانی ایران است و در طی سالها گنبد آن چهار بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

    آرامگاه نادر شاه افشار: آرامگاه نادرشاه بنایی است در مجموعه ای بنام باغ موزه نادری در مشهد که یادبود نادرشاه افشار در سال ۱۳۴۲ خورشیدی توسط استاد هوشنگ سیحون در آن ساخته و نصب شده است. ساختمان این آرامگاه زیبا در قسمت مرکزی محل تدفین نادرشاه است و از دو تالار و موزه تشکیل شده است. در این موزه اسلحه های دوران های مختلف تاریخ ایران و آثاری از نادرشاه نگهداری می شود.نادر شاه در زمان حیاتش دستور احداث آرامگاه را داده بود. این آرامگاه در سال ۱۱۴۵ هجری قمری در مجاور باغ شاهی و روبروی حرم امام رضا از خشت و گل بنا شد. قوام السلطنه در اواخر عهد قاجاری در سال ۱۲۹۶ خورشیدی آرامگاه تازه ای ساخت و استخوانهای نادر شاه را به ان منتقل نمود. پس از آن در سال ۱۳۳۵ توسط انجمن آثار ملی یران برای ارج نهادن بیشتر برای این شاه ایرانی، تصمیم به ساخت مقبره ای بهتر و جدید تر در همان محل گرفته می شود که ساخت آن در سال ۱۳۳۶ آغاز می شودو در سال ۱۳۴۲ به پایان می رسد.

    پارک جنگلی وکیل آباد: پارک جنگلی وکیل آباد نزدیکترین ییلاق عمومی به شهر مشهد استکه در فاصله هشت کیلومتری این شهر واقع شده. مساحت این پارک بیش از ۷۰ هکتار است و داری رودخانه ای فصلی میباشد. این پارک بزرگ که در گذشته مالکی خصوصی داشته است در سال ۱۳۴۸ خورشیدی بعنوان ملک موقوفی در اختیار شهرداری منشهد قرار گرفت تا برای استفاده عموم از آن بهره برداری شود. آبیاری این جنگل توسط آب قنات صورت می گیرد و رودخانه آن تنها در فصل های پر بارش آب کافی وجاری دارد. از دیگر بخش های این پارک که به آن اضافه شده است می توان باغ وحش و شهر بازی را نام برد.

    روستای تاریخی کنگ: روستای ییلاقی کنگ از توابع بخش طرقبه شهرستان مشهد دارای خانه های پلکانی و زیبایی است. بنا به روایات و تاریخ، این روستا به جای مانده از دوران قبل از اسلام است. این روستا در یکی از دامنه های شمال شرقی ارتفاعات بینالود و در جوار رودخانه کنگ احداث شده است. کنگ در لغت دومعنا دارد؛ پرنده ای قوی پنجه که در مناطق کوهستانی زندگی می کند و در معنی دیگرش، از آن بعنوان دژی مستحکم تعبیر شده است. کوه ها و چشماندازهای زیبای این روستای تاریخی از جمله جاذبه های طبیعی و گردشگری آن میباشد. تکیه و مسجد این روستا قدمتی بالغ بر ۱۵۰ سال دارند.

    منطقه ییلاقی شاندیز: این شهر در ۲۷ کیلومتری شمال غربی شهرستان مشهد واقع شده است. شاندیز در سال ۱۳۸۴ به عنوان تنها منطقه نمونه بین المللی گردشگری ایران معرفی گردید. به علت قرار گرفتن این منطقه در دامنه های شمالی سلسله ارتفاعات بینالود و برخورداری از آب وهوای معتدل و آب فراوان و باغهای وسیع و مناظر طبیعی دیدنی اش، آن به عنوان یکی از کانون های گردشگری برای استان تبدیل نموده است. این شهر دارای پوشش گیاهی انبوه و متراکمی از درختان و فضای سبز مناسبی است. نماد این شهر توریستی درخت چناری است که در حدود ۲۷۰۰ سال سن دارد و در زمانی بعنوان نشان شهرداری شاندیز از آن استفاده شده بود. مهمترین محصول باغی شاندیز گیلاس است که در فصل بهار شکوفه های بسیار زیبایی دارند و مناظر چشم نوازی را ایجاد می کنند.

    پارک کوه سنگی: کوه سنگی یکی از معروفترین پارک های قدیمی وزیبای مشهد است که در دامنه کوه های جنوبی این شهر قرار دارد. در بالای این پارک دو کوه بزرگ سنگی قرار دارد که برای حضور گردشگران بسیار زیبا و جذاب است. مساحت این پارک در حدود ۲۰ هزار متر مربع است و دارای استخر، رستورانهای متنوع، مراکز خرید و بازی است.

    آرامگاه خواجه ربیع: این آرامگاه زیبا در شمال غربی شهرستان مشهد قرار دارد. نام خواجه ربیع در تاریخ، ربیع بن خثیم یاد شده است. وی از اصحاب پیامبر و نیز از سرداران سپاه حضرت علی (ع) بوده است. طرح آرامگاه در نمای بیرونی هشت ضلعی و در درون چهار ایوانی است. از انتهای ایوانهای اضلاع بزرگ راهروهایی به درون باز شده ا ند. بر فراز این بنا گنبد فیروزه ای رنگی قرار گرفته است که داری ارتفاع ۱۸ متر است. بقعه خواجه ربیع از نظر هنری نیز جایگاه بالایی دارد، زیرا کاربرد کاشی های الوان درنمای خارجی، نقاشی های طلایی رنگ بر رویه دیوار داخلی و نیز دو کتیبه به خط علی رضا عباسی در سالهای ۱۰۲۶ و ۱۰۲۹ هجری قمری جلوه خاصی به آن بخشیده است. کاشی کاری این آرامگاه از نوع یک رنگ و معرق و زیر رنگی است که نقش های زیبای هنری و گیاهی و کتیبه های را شکل داده اند.

    نیشابور

    دهکده توریستی چوبی: دهکده چوبین نام روستایی است در شش کیلومتری نیشابور. این دهکده زیبا و توریستی دارای یک مسجد تمام از چوب ساخته شده است و بعنوان یکی از جاذبه های مهم این منطقه از آن یاد می شود. از سایر جاذبه های این دهکده می توان به موزه، خانه های چوبی، رستوران، آلاچیق، فروشگاه و کتابخانه اشاره نمود. مسجد این دهکده اولین مسجد چوبی مقاوم در برابر زلزله در جهان است. این بنا دارای ۲۰۰ متر مربع وسعت دارد و در ساخت آن از چهل تن چوب استفاده شده است. مناره های این مسجد به گونه ای اتصال دارند که در داخل مسجد هیچ ستونی دیده نمی شود. از جمله چوب های مورد استفاده در ساخت این مسجد و خانه های چوبی دهکده می توان از انواع کاج ها، اشن، سپیدار، گیلاس، گلابی، زبان گنجشک، گردو و توت را نام برد.

    آرامگاه خیام نیشابوری: مجموعه خیام که شامل آرامگاه وی و موزه است، محل دفن شاعر نامدار، ریاضیدان و ستاره شناس ایرانی بنام خیام نیشابوری است. مجموعه باغ آرامگاه از جمله باغ‌ های دیدنی و زیبای دوران معاصر است که کتابخانه، موزه و مهمانخانه را تشکیل می دهد. تندیسی از حکیم عمرخیام در محوطه ورودی باغ نصب شده است. مساحت باغ خیام، بیست هزار متر مربع و بنای آرامگاه با ۱۸ متر ارتفاع بر ۱۰ پایه استوار شده است.  بر دیواره های مشبک آن رباعیاتی از خیام روی کاشی به چشم می خورد و اطراف آن‌را درختان کاج احاطه کرده‌اند. آرامگاه خیام از ساختمان‌ های شاخص طراحی شده در ایران است که تلفیقی از عناصر سنتی و مدرن در ان استفاده شده است. طراح و معمار آرامگاه و محوطه پیرامونی آن “مهندس هوشنگ سیحون” بوده ‌است. موزه تخصصی خیام نیز در نزدیکی آرامگاه قرار دارد. در سال ۱۳۷۶ ساخته شده است و در سال ۱۳۷۹ افتتاح شده است. در این موزه ابزار و ادوات مربوط علم نجوم به نتمایش درامده است. تندیس حکیم عمر خیام نیشابوری نیز در محوطه این موزه قرار دارد. این موزه شامل چهار بخش زیر است. بخش اول آثار مربوط به نجوم و ابزارآلات رصد و ستاره شناسی، اسطر لاب، انواع قطب نما وصور فلکی است. در بخش دوم نیز ظروف مفرغی و فلزی معاصر از قرن پنجم تا هفتم وجود دارد. بخش سوم شامل ظروف سفالین، لعابدار مربوط به قرن سوم تا هفتم هجری قمری نمایش داده شده اند. همچنین در بخش چهارم میتوان نسخ خطی، نسخ خطی نجوم و تابلوهای مربوط به حکیم عمر خیام را مشاهده نمود.

    آرامگاه عطار نیشابوری + مقبره کمال لملک: فرید الدین ابو حامد محمد عطار نیشابوری یکی از عرفا و شاعران بلند نام ادبیات فارسی در اواخر سده ششم و اوایل سده هفتم است که در سال ۵۱۳ هجری قمری مطابق با ۱۱۱۹ میلادی در شهر نیشابور کنونی زاده شد. آرامگاه عطار نیشابوری در جوار قبر کمال الملک نقاش شهیر ایرانی در باغی زیبا و با صفا قرار دارد و یکی از جاذبه های مهم گردشگری این منطقه بشمار می رود. وی از شاعران پرکار ایرانی بود که بنا به نظر عارفان در زمینه عرفانی از مرتبه ای بسیار بالا برخوردار بوده است. آرامگاه عطار نیشابوری بنایی است تاریخی بجای مانده از در دوره تیموری که در دوره پهلوی در سال  ۱۳۱۴ توسط انجمن آثار ملی ایران مرمت کامل شد و در دهه ۷۰ نیز بازسازی هایی بر آن صورت گرفت. این بنا دارای هشت ضلع و گنبدی کاشی کاری شده دارد وچهار در ورودی آن را احاطه کرده اند. در نمای بیرونی آن چهار غرفه کاشی کاری شده نیز به چشم می خورد.

    باغ قدمگاه: این باغ در بستری کوهستانی و در دامنه جنوب کوه بینالود و رو به دشت نیشابور واقع شده است. این باغ از سمت جنوب به جاده نیشابور مشهد متصل است و از مشهد ۱۰۰ کیلومتر فاصله دارد. این مکان بعنوان مکانی مقدس سابقه طولانی دارد. این باغ را به امام رضا (ع) نسبت داده اند که در ان حضور داشته است. وجه تسمیه این باغ با توجه به وجود سنگیسیاه است که جای دو پا بر آن نقش بسته است. بقعه این مجموعه بنای زیبایی است که بنام قدمگاه از قرن یازدهم هجری در نزدیکی نیشابور بر جای مانده است و بصورت هشت گوش با ایوانهای بلند و طاق نماهای دو طبقه ساخته شده است. بقعه قدمگاه که با کاشی کاری تزئین شده است دارای کاشی های خشت هفت رنگ و گچ بری است و در مرکز باغ قرار گرفته است. از کتیبه موجود در بقعه تاریخ بنای آن به سال ۱۰۹۱ هجری قمری و به امر شاه سلیمان باز میگردد.

    امامزاده محروق: امامزاده محروق یکی از نوادگان امام زین العابدین است که در پی شورشی بر علیه خلیفه شکل میگیرد و وی جانش را از دست می دهد. آرامگاه این امامزاده که در کنار آرامگاه خیام نیشابوری شاعر بلند آواز ایرانی قرار دارد در شمار آثار تاریخی به ثبت رسیده است. برخی از ایران شناسان از ایوان این امامزاده بعنوان دومین کاشی کاری نفیس ایرانی پس از مسجد شیخ لطف الله در اصفهان یاد می کنند.

    میل ایاز: مناره میل ایاز، از قدیمیترین و مهمترین آثار دوران غزنویان است که به همت ارسلان اذب والی و سپهسالار توس در زمان سلطان محمود غزنوی ساخته شده است. پس از مرگوی که در سال ۴۱۹ یا ۴۲۰ اتفاق افتاده است، در این بنای ساده اما زیبا دفن شد. مناره این بنا دارای چهل متر ارتفاع و قطری برابر با پنج متر و نیم است که حدود یکصد پله برای صعود به آن دارد. اطراف بالای مناره نوشته ای از آجر با خط کوفی به چشم می خورد و فضای داخلی با رنگ های مختلف و نقوش مذهبی، هندسی و کتیبه ای با خط کوفی و گچ بری شده مزین شده است.

    توس

    گنبد هارونیه: سالم ترین اثر تاریخی بر جای مانده از شهر تاریخی تابران توس بنای هارونیه است که در ضلع غربی بلوار پردیس واقع شده است. با توجه به مستندات تاریخی این مقبره یا خانقاه متعلق به اویل قرن هشتم هجری قمری در دوره ایلخانیان است. این بنا از بزرگترین بناهای دوران ایلخانی در این استان است که سالها مورد حفاظت و مرمت قرار گرفته است. گنبد آن دارای دو پوشش است که پوشش بیرونی بر اساس شواهد بازسازی شده است. این آرامگاه بعنوان یکی اثر تاریخی و ملی به ثبت رسیده  است.

    آرامگاه حکیم ابواالقاسم فردوسی: بنای تاریخی ابواقاسم فردوسی حماسه سرای بزرگ ایرانی در شهرک تاریخی توس در ۲۵ کیلومتری شهرستان مشهد واقهع شده است. این آرامگاه زیارتگاه اهل هنرو فرهنگ ایرانی است که از مهمترین و پربازدید کننده ترین جاذبه های گردشگری استان بشمار میرود. شاهنامه فردوسی مهمترین اثر حماسی این شاعر نامدار است. احداث بنای فعلی آرامگاه فردوسی از سال ۱۳۰۷ هجری شمسی آغاز و در سال ۱۳۱۳ پایان یافته است. در مجموعه تاریخی فرهنگی فردوسی علاوه بر ساختمان آرامگاه یک موزه وکتابخانه نیز وجود دارد.

    سرخس

    آرامگاه بابا لقمان: بنای مقبره شیخ لقمان سرخسی از عرفای قرن چهارم هجری قمری از ابنیه های مهم و زیبای تاریخی است که در سه کیلومتری سرخس قرار گرفته است. این بنا شامل گنبدی آجری است با ایوانی بلند و تزئیناتی از آجرکاری و گچ بری. قسنتی از این آرامگاه را به زمان سلجوقیان نسبت داده اند و مابقی اش را به قرن هشتم هجری قمری. بنای کنونی مقبره بابا لقمان دارای گنبد دو پوش آجری است.

    کاروانسرای رباط شرف: کاروانسرای رباط شرف به سبک معماری رازی ساخته شده است و در۴۵ کیلومتری شهر سرخس واقع گردیده است. در کهن ترین متون جغرافیای اسلامی از رباط به عنوان آبگینه یاد شده است. طبق مدارک و متون تاریخی بانی این کاروانسرا فردی بنام شرف الدین ابوطاهر بن سعد الدین بوده است که مدتی حاکم مرو و سرانجام صدران سلطان سنجر را به عهده داشته است. با توجه به کتیبه های موجود در این کاروانسرا ساخت آن به سال ۵۴۹ هجری قمری در زمان سلطان سنجر سلجوقی باز می گردد. عمده مصالح بکار رفته در ساخت این بنا آجر و گچ است و بی شک از جاذبه های زیبا و مهم این استان به شمار می رود. گچ بری های داخلی و بیرونی این کاروانسرا در نوع خود بی نظیر هستند تا جایی که کتیبه های حاشیه محراب های دو نماز خانه این بنا، با بهترین کتیبه های محراب های مساجد ایران از لحاظ زیبایی برابری می کند.

    سایر

    کلات نادری (کلات): شهر کلات با نام نادرشاه گره خورده است. کلات نادری که قلعه و قمصر نادر معنی می دهد، چیزی بیش از یک قصر است و دارای اهمیت زیادی بوده. کلات نادری در ۱۷۰ کیلومتری شهرستان مشهد قرار دارد و از آنجایی که در نزدیکی جاده قدیمی و تاریخی ابریم قرار داشت است از اهمیت بالایی نیز برخوردار بوده است. معروفترین بخش این بنا قصر خورشید آن است. این کاخ در سه طبقه و دوازده اتاق توسط اسرای هندی بدستور نادر شاه ساخته شده بود. این قصر از ۶۵ برش سنگی بنا شده است و دارای سه طبقه میباشد. گچبری ها و طلاکاری های زیبایی درون این قصر به چشم میخورند. روبروی این قصر مسجد گنبد کبود متعلق به دوران ایلخانی قرار دارد که در زمان نادر افشار مرمت شده است. سرزمین کلات با توجه به اینکه در میان کوه ها قرار گرفته است، به سرزمینی مستحکم و نفوذ ناپذیر شهرت یافته بود. و دلیل انتخاب کات از سوی نادر شاه همین بود. وی توانست گنجینه های با ارزشی از دوران خود را در این منطقه از دست دشمنان حفظ نماید. به عبارت دیگر، کاخ خورشید کاخ و محل نگهدری گنجینه های نادر شاه بوده است. تخت طاووس، الماس کوه نور و گنج های حاصل از جهانگشایی اوبه هندوستان که فراوانی و ارزش شان بسیار بالا بوده است در این کاخ نگهداری می شده اند.

    قنات قصبه (گناباد): قنات قصبه گناباد بعنوان قدیمی ترین، عمیق ترین و طولانی ترین قنات استان شناخته شده است و دارای آب فراوانی میباشد. مورخینبنیاد این قنات را به دوره هخامنشیان یعنی ۲۵۰۰ سال پیش می دانند. قنات قصبه گناباد یعنوان یکی از شگفت انگیز ترین دست ساخته های بشری در طول تاریخ و نمادی از هم نوایی بشر با طبیعت توجه بسیاری از مورخان و پژوهشگران ایرانی و خارجی را به خود جلب نموده است.

    یخدان کوثر (بیدخت): اینبنای قدیمی بجای مانده از دوران قاجاریه است و در چهار کیلومتری شمال شرقی بیدخت قرار گرفته است. این بنا در سال ۱۳۸۰ بعنوان یکی از آثار تاریخی ایران به ثبت ملی رسیده است. از این بنا بعنوان نگهداری مواد غذایی استفاده می شده است.

    میل رادکان (چناران): این بنا در فاصله ۷۴ کیلومتری مشهد قرار دارد. برج رادکان با ارتفاع ۲۵ متر، با بدنه ای استوانه ای شکل و گنبدی مخروطی اثری تاریخی است مربوط به قرن هفتم هجری. اینبرج که در گذشته تصور میشد آرامگاه یکی از شاهان دوره ایلخانی است، در واقع برجی است برای تعیین زمان و چهار فصل سال در زمان های گذشته. این برج سندی بر کار علمی خواجه نصیرالدین طوسی منجم بزرگ و شهیر ایرانی است. تاریخ منقوش بر کتیبه این برج سال ۶۶۰ هجری قمری را نشان می دهد که همزمان با اتمام ساخت بناهای وابسته به رصد خانه مراغه است را نشان میدهد. این برج به دوازده برج خشتی بیرونی با پهنا و بلندی پایه گذاری شده است و برج را به دوازده بخش ۳۰ درجه ای تقسیم کرده است. هر دیوار ۳۰ درجه از زاویه افق را در بر میگیرد، دو درب در دیوار مقابل یکدیگر ساخته شده اند وبر دیوار ۳۶۵ ترک نی ستونی وجود دارد که برج را به ۳۶ ترک ده درجه ای تقسیم کرده است. انتخاب محل درب ها و دریچه ها در این برج اتفاقی نیست و درست در راستای طلوع یلدایی بعنوان آغاز زمستان و غروب آغاز تابستان در پهنه برج ساخته شده است و این برج تنها برجی است که می توان از طریق آن چهار فصل و سال کبیسه و آغاز نوروز را معین کرد.

    خوراکی

    غذاهای سنتی و بومی این منطقه با عطر زعفران مشهد گره خورده است. استان خراسانرضویدارای تنوع غذایی خومبی است و مردم بومی این منطقه از ایران در هر زمان و مراسم خاص خود از غذاهای مخصوص استفاده می کنند. از جمله غذاها و موتد غذایی این منطقه می توان به این موارد اشاره نمود: اشکنه، کمه جوش، ساطری پلو، حلیم عدس خراسانی، قروتو، آش آبکش، توگی سرداغی، آش ماستی، دیگچه مشهدی، زعفران مرغوب، زرشک، شله مشهدی، کباب شیشلیک شاندیز، یتیمچه، چنگالی، خورشت ریواس، رشته پلو.

    ساطری پلو: یکی از غذاهای پرطرفدار و خوش مزه این استان ساطری پلو است. که البته جزو غذاهای سنتی استان های خراسانشمالی و جنوبی نیز محسوب میشود. این پلوی خوش طعم و سنتی را میتوان بعنوان غذایی کامل برای وعده غذایی انتخاب نمود. ترکیبات اصلی این غذا شامل برنج، هویج، گوشت چرخکرده، کشمش پلویی و زعفران هستند. در سفر به این ناحیه از ایران توصیه می گردد حتما از این غذا امتحان کنید و لذت ببرید.

    کباب شیشلیک: این کباب از دسته غذاهای گران و بسیار لذیذ این منطقه است که امروزه در سراسر ایران دارای شهرت و محبوبیت است. این کباب از شش تکه گوشت راسته گوسفندی تهییه می شود و طعم فوق العااده ای دارد. در این روش کباب گوشت، تکه های گوشت همراه با دنده به سیخ کشده می شوند و روز آتش طبخ میشود. برای طعمدادن به گوشت آن از ماست، زعفران، فلفل و روغن و نمک استفاده می شود.

    صنایع دستی

    از جمله تولیدات بومی و سنتی و نیز صنایع دستی این استان میتوان به سماور سازی، پوستین دوزی، آینه کاری، ارغوان بافی، گلیم بافی، هرکاره تراشی، قالی مشهدی، نمد بافی، فیروزه تراشی اشاره نمود.

    فیروزه کاری: فیروزه کوبی از جمله صنایع دستی این استان است وبا نشاندن قطعه های سنگ فیروزه به حالت موزلییکی بر سطح ظروف، زیورآلات و اشیای تزئینیم انند مس و نقره و یا برنج ساخته می شوند. هر چه فیروزه کوبی شده پرکار تر باشد و نظمداشته باشد ودارای فاصله کمتری بین قطعات فیروزه باشد، ارزش هنری آن بیشتر است و قیمت بالاتری دارد. این هنر در حدود ۶۰ تا ۷۰ سال پیش در اطراف شهرستان مشهد به دست یوسف حکیمیان انجام میشده است. ولی پس از آن در حدود بیست سال بعد، توسط فردی بنام حاج داداش به اصفهان هم برده میشود.

    تورهای ویژه

    آخرین مطالب وبلاگ